Автор: root_super

Минглаб оилалар учун даромад ва мамлакат тараққиётининг муҳим манбаи

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Минглаб оилалар учун даромад ва мамлакат тараққиётининг муҳим манбаи

Жорий йил 16 март куни Олмалиқ кон-металлургия комбинатининг 3-мис бойитиш фабрикаси биринчи навбати ишга туширилиши нафақат корхонамиз жамоаси, балки бутун мамлакатимиз саноати тараққиётида, таъбир жоиз бўлса, янги босқични бошлаб берди.

Қиймати 2 миллиард 700 миллион долларлик фабрика йилига 60 миллион тонна маъданни қайта ишлаб, 900 минг тоннага яқин мис концентрати ишлаб чиқаради.

Давлатимиз раҳбари ушбу йирик стратегик аҳамиятга эга фабрикамизнинг очилиш маросимида иштирок этар экан, соҳадаги, хусусан, корхонамиз фаолиятида эришилаётган ютуқларни алоҳида санаб ўтди.

Дарҳақиқат, соҳада шаффоф тизим яратилгани ҳисобига сўнгги тўққиз йилда 10 миллиард доллар хорижий инвестиция киритилгани, бугунги кунда 65 та хусусий корхона фаолият юритаётгани, тармоқда ишлаб чиқариш 1,7 баробар ўсиб, ўтган йилнинг ўзида 270 триллион сўмга етгани узоқни кўзлаб олиб борилаётган ислоҳотларнинг ёрқин натижасидир. Шу билан бирга, хорижий ҳамкорлар билан юқори малакали кадрларни тайёрлашнинг йўлга қўйилгани ҳам энг катта ютуқлардан бири бўлди.

Мисол учун, Олмалиқда «Москва пўлат ва қоришмалар институти» университети филиали, Олмалиқ техника институти, Тошкент шаҳрида Геология фанлари университети (Ухань геология университети билан ҳамкорликда) ҳамда Италиянинг Пиза университети филиали ташкил қилинди. Навоийкончилик технологиялари университетида ҳам Россия, Канада, АҚШ, Франция ва Чилининг илғор олийгоҳлари билан қўшма дастурлар йўлга қўйилди. Бунинг самараси ўлароқ қимматбаҳо ва рангли металларни фақат хом ашё шаклида эмас, балки уларни қайта ишлаб, юқори қийматли маҳсулот яратиш қамрови ошди. Бу эса, табиийки, малакали маҳаллий кадрларни тайёрлаш тизими билан чамбарчас боғлиқдир.

Президентимиз 2026 йилнинг ўзида ишга тушадиган лойиҳалар ҳисобига мисни чуқур қайта ишлаш қувватлари 240 минг тоннага етишини таъкидлади. Ва бу кўрсаткич яқин икки уч йилда янада ўсиб бориши кутилмоқда.

Биламизки, мис саноат, энергетика, электротехника, рақамли иқтисодиёт, сунъий интеллект, «яшил» тараққиёт учун стратегик хом ашё ҳисобланади. Айтиб ўтилганидек, мис саноатида юқори қиймат занжири яратилса, бу хом ашёни чуқур қайта ишлаш учун замонавий инфратузилма барпо этилса, минглаб оилаларга даромад, ҳудудларга тараққиёт, мамлакатга қудрат олиб келади.

Шу нуқтаи назардан янги ишга туширилган 3-мис бойитиш фабрикаси ҳам мамлакатимизда шаклланаётган “мис кластери”нинг стратегик таянч нуқтаси сифатида намоён бўлмоқда.

Фабриканинг стратегик аҳамияти, аввало, унинг ижтимоий-иқтисодий таъсирида яққол кўринади. Лойиҳа тўлиқ қувватга чиққанидан сўнг 4 мингдан ортиқ янги иш ўринлари юзага келади. Бу илғор билим ва кўникмаларга эга маҳаллий ёшларимизга катта имконият демакдир.

Юқорида келтириб ўтганимдек, йилига ишлаб чиқариладиган 900 минг тоннага яқин мис концентрати таркибидан 166 минг тоннадан ортиқ мис, шунингдек, олтин, кумуш ва бошқа қимматбаҳо рангли металлар ажратиб олиниб, кейинги босқич – Мис эритиш заводига узлуксиз равишда етказиб берилади.

Лойиҳанинг ноёблиги унинг юқори технологик даражаси ва замонавий автоматлаштирилган тизимлари билан ҳам белгиланади. Фабрикада дунёнинг етакчи компаниялари – “Metso Outotec”, “FLSmidth”, PAO “Uralmashzavod”, “Weir Minerals” ва “Siemens” ускуналари асосида ягона интеграциялашган технологик мажмуа яратилган. Жумладан, “HPGR” технологияси энергия сарфини сезиларли даражада камайтириб, қайта ишлаш самарадорлигини оширади. Замонавий флотация ва фильтрлаш ускуналари эса юқори сифатли концентрат олишни таъминлайди. “Siemens PCS 7” ва “AVEVA PI Vision” платформалари орқали барча технологик жараёнлар реал вақт режимида назорат ва бошқарув қилинади.

Олдимизда, шубҳасиз, улкан марра ва вазифалар турибди. Энергия тежамкорлигини таъминлаш, ресурслардан оқилона ва самарали фойдаланиш, ишлаб чиқариш самарадорлигини изчил ошириш ҳамда мамлакатимизнинг экспорт салоҳиятини янада кенгайтириш асосий мақсадимизга айланди. Хусусан, 2026 йил якунига қадар технологик линияларни барқарор иш режимига ўтказиш орқали 20 миллион тонна маъданни қайта ишлаш, 288 минг тоннадан зиёд мис концентрати ишлаб чиқариш ҳамда уни Мис эритиш заводига узлуксиз ва барқарор етказиб беришга қаратилган аниқ режаларни ишлаб чиққанмиз.

Бундан ташқари, ишлаб чиқариш жараёнларида қўлланиладиган реагентлар, сарф материаллари ва эҳтиёт қисмларни маҳаллийлаштириш даражасини изчил ошириш, муқобил ҳамда инновацион ечимлардан самарали фойдаланиш орқали маҳсулот таннархини сезиларли даражада камайтиришга қаратилган ишлар ҳам белгилаб олинди.

Олий таълим муассасалари билан узвий ва самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш, дуал таълим тизимини саноат талаблари билан уйғунлаштириш орқали замонавий билим ва компетенцияларга эга юқори малакали муҳандис техник кадрларни мақсадли тайёрлаш ва ишлаб чиқаришга кенг жалб этиш устувор вазифаларимиз сирасига киради.

Мухтасар айтганда, билдирилаётган юксак ишончни масъулият билан, салмоқли амалий натижалар, юқори меҳнат унумдорлиги ва Ватанимиз иқтисодий қудратини мустаҳкамлашга қўшаётган муносиб ҳиссамиз орқали оқлаш пировард мақсадимиздир.

 

Эркин AРТИКБАЕВ,

“Олмалиқ КМК” AЖ 3-мис бойитиш фабрикаси директори.

 

Янги ҳаёт, янги тарих, янги келажак – Ватан учун фидойиликка чорловчи ғоя

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Янги ҳаёт, янги тарих, янги келажак – Ватан учун фидойиликка чорловчи ғоя

Йил йилга ўхшамас, дейдилар. Аслида отаётган ҳар бир мусаффо тонгимиз, хотиржам, ҳаловатга тўла кунларимиз биз учун қадрли ва фазилатли. Бу йил ўзгача келган Наврўз шукуҳи ҳар биримизнинг қалбимизни чексиз фахр ва ифтихор туйғулари билан тўлдираётгани айни ҳақиқат. Чунки Наврўз нафақат ҳусн таровати, куй-қўшиқ ва ўланлари, сумалагу, сайиллари балки Рамазон билан уйғун қадриятлари, баҳор тутимларига монанд юртимизни яшилликка буркаш каби эзгу мақсадга йўғрилган тадбирлари билан ҳам ўзгача мазмун-моҳият касб этди.

Бу эзгу ишлар одамларимизнинг кайфияти, ҳаётидан розилик ҳисси, шукроналик туйғусини янада оширди. Дарҳақақат “Наврўзни улуғлаш – инсонни улуғлашдир” ғояси халқимизнинг меҳр- мурувват, бағрикенглик, бунёдкорлик салоҳиятини нафақат бутун юртимизнинг шаҳар қишлоқлари, маҳаллалару овуллари бўйлаб кенг ёйди, балки янада юксакка кўтарди десак муболаға бўлмайди. Мамлакатимизда амалга оширилаётган кўламли ислоҳотлар туфайли инсон қадри, унинг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, фаровонлигини ошириш, жамиятда тинчлик, дўстлик ва ҳамжиҳатлик муҳитини, ижтимоий адолат тамойилларини мустаҳкамлаш йўлидаги улкан ишлар яна бир бор ўзини намоён этди.

Наврўз умумхалқ байрами куни Президент иштирокида Янги Ўзбекистон боғида ўтган тантанали маросим эса ҳар бир юртдошимизга унутилмас таассуротлар бахш этгани муқаррар. Ушбу тантанада инсон қадри, тинчлик, бирдамлик каби эзгу ғоялар нафаси уфуриб турди. Соҳибқирон Амир Темур давридаёқ давлат сиёсатининг муҳим йўналиши бўлган яхши қўшничилик, миллатлараро тотувлик, юксак инсонийлик намойиши қалбимизни ларзага солди.

Давлат раҳбари ўз табрик нутқида эзгу ғояларни илгари сурди. “Азалий анъаналаримизни давом эттириб, кўчат экиб, боғ яратайлик, уйимиз, маҳалламизни обод қилиб, ҳаётимизни янада гўзал ва фаровон этайлик!

Яхши қўшничилик, аҳиллигимиз ва эзгу ишларимиз билан юксак марраларга интилаётган халқ эканимизни дунёга намоён этайлик!

Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт, янги тарих, янги келажак яратайлик!”.

Бу сўзлар барчамизни шу муқаддас она юртимиз тараққиёти учун фидойиликка чорловчи даъват сифатида жаранглади. Аслида жуда машаққатли, аммо аллақачон пойдевори қўйилган буюк мақсадлар бу.

Юртимизда 130 дан ортиқ миллат ва элат вакилларининг ягона ватанда ягона халқ бўлиб, аҳил ва тотув яшаётганининг ўзи шу буюкмақсадларни рўёбга чиқаришнинг асосий омилидир.

Бугун бутун халқимиз янги ҳаёт нашидасини сурмоқда деб бемалаол айта оламиз. Барча ҳудудларимизга, қишлоқ ва овуллар, маҳаллаларимизга Янги Ўзбекистон нафасини олиб кириш бўйича бошланган катта ҳаракатлар эса унинг мазмун-моҳияти ва сурурини янада оширади.

Дарҳақиқат, янги иш ўринлари яратиш, камбағалликни қисқартириш, ижтимоий ҳимояни кучайтириш борасида улкан қадамлар қўйилмоқда. Янги-янги замонавий корхоналар, коммуникация тармоқлари, шинам уй жойлар, таълим, тиббиёт, маданият ва спорт объектлари барпо этилмоқда. Наврўз умумхалқ байрами муносабати билан “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси, “Мен ҳам кўчат экаман” акциялари, умумхалқ ҳашарлари ташкил этилмоқда.

Янги Ўзбекистон мамлакатимиз ёшлари учун юксак парвозлар, катта-катта ғалабалар майдонига айланиб бораётгани ҳам айни ҳақиқат. Президентимиз ўз табригида ёшларга мурожаат этиб “ Бугун Учинчи Ренессанс бунёдкорлари бўлишдек улкан бахт ва юксак шараф сизларга насиб этмоқда. Қанча қанча аждодларимиз интилиб яшаган шу буюк орзуни рўёбга чиқаришга сизлар албатта қодирсиз”, дея ишонч билдиргани бежиз эмас.

Тинч юртга байрамлар ярашади. Дунёда қанча-қанча одамлар нотинчлик, урушлар, вайронагарчиликлар гирдобида тинч ва осойишта ҳаёт орзуси билан умр кечираётган бир пайтда, қалбида мамнуният ва ҳаловат, ўзининг ва фарзандларининг келажагига катта ишонч билан яшаётган халқимизнинг байрамлари байрамларга уланмоқда. Буни бугун ҳар бир юртдошимиз ҳис қилаётгани, англаётгани, қўллаб-қувватлаётгани, шу тинч, осуда Ватан тараққиётига ҳисса қўшишга интилаётгани шубҳасиз.

Шу жиҳатдан ҳам бу йилги Наврўз ўзининг байрамона шукуҳи, қадрият ва анъналари, ҳикмати, фалсафаси, мазмун моҳияти билан нафақат элимиз, балки дунё эътирофига мушарраф бўлди.

 

Назира МАТЯКУБОВА,

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи кенгеси депутати.

 

Бетакрор ва буюк мажмуа

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Бетакрор ва буюк мажмуа

Муқаддас Рамазон ойи ва Наврўз байрами муносабати билан мамлакатимизда меҳр-оқибат янада кучайиб, эҳтиёжманд инсонларга ҳар томонлама эътибор ва кўмак кўрсатилди, халқимиз эзгу ва савобли амалларга бош-қош бўлди.

Давлат ва нодавлат ташкилотлари, саховатли ҳамюртларимиз томонидан муҳтож оилаларга моддий ва маънавий ёрдам кўрсатилаётгани Ватанимизда файзу баракани оширмоқда, инсон қадрининг улуғланиши тинчлик ва умуммиллий бирлик руҳи тобора мустаҳкамланишига асос бўлмоқда.

Тошкент шаҳрида дунёда аналоги бўлмаган Ислом цвилизацияси марказининг расмий очилиши, шу куни бутун мамлакатимиз бўйлаб ифторлик ўтказилиши, Қуръон тиловат қилиниб, дуолар ўқилиши, эзгу ниятлар билдирилиши халқимизнинг нафақат ижтимоий, балки руҳий бирдамлик ҳиссини янада мустаҳкамлади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти расмий очилиш маросимидаги нутқида ушбу улуғвор ва ноёб мажмуа халқимизнинг ақл-заковати, фидокорона меҳнати билан бунёд этилганини таъкидлаб, не-не аждодларимизнинг орзу-ниятлари, армонлари рўёбга чиққан унутилмас кун, чинакам илм-маърифат байрами эканини қайд этгани бежиз эмас.

Дарҳақиқат, бетакрор ва буюк мажмуа она Ватанимизнинг уч минг йиллик шонли тарихи ва беқиёс маданиятининг, Янги Ўзбекистон имкониятларининг ёрқин кўзгуси сифатида пойтахтимиз тарихий маънавий марказида мағрур салобат тўкиб турибди.

Тўғри таъкидланганидек, бу марказ Янги Ўзбекистон ривожланган давлат, эркин жамият пойдеворини бунёд этиш учун, энг аввало, илм ва таълимга таянаётганининг ёрқин ифодаси бўлди.

Бундай улкан мажмуа тарихан қисқа даврда ҳар томонлама мукаммал бунёд этилгани мажмуага ташриф буюрган қатор давлатларнинг раҳбар ва сиёсатчилари, етук ташкилотлар ва халқаро экспертлар томонидан эътироф этилмоқда. БМТ Бош Aссамблеясининг 72-сессиясида эълон қилинган эзгу ташаббус жаҳон жамоатчилиги, айниқса, ислом ҳамжамияти томонидан қўллаб қувватлангани марказнинг халқаро аҳамиятини ҳам оширади.

Ушбу марказда Ўзбекистоннинг қадимий тарихи ва цивилизацияси дурдоналарини бир пайтнинг ўзида ягона маърифий маконда кўриш, шу асосда ўзбек халқининг интеллектуал ва маданий салоҳиятини яққол англаш мумкинлиги алоҳида қайд этилди. Маскан билан танишган ҳар бир инсон, ёшидан, касби ёки ишлаётган соҳасидан қатъи назар, қандай улуғ зотлар аждоди эканидан, муқаддас динимизнинг маънавий-руҳий қудратидан ғурур ва ифтихорга тўлади.

Ноёб мажмуадаги “Ўзбекистон заминида исломгача бўлган давр”, “Биринчи ва Иккинчи Ренессанс”, “Янги Ўзбекистон – Учинчи Ренессанс пойдевори” каби экспозиция заллари тарихан боғлиқлиги ва бир-бирини тўлдириб туриши юртимиз тарихини кенг қамровли акс эттиришга хизмат қилади.

Марказда тарихий ноёб экспонатлар энг илғор технологиялар ёрдамида тақдим этилиши ёш ва келгуси авлоднинг буюк тарихимизни атрофлича ўрганиши, ислом динининг эзгу асосларини кенг тушунишида алоҳида аҳамиятга эга бўлади.

Давлат раҳбари Ислом цивилизациясимаркази маънавий-маърифий йўналишдаги фаолиятимиз учун фундаментал база бўлишини таъкидлади, AYSESKO, IRSIKA, Oksford ислом тадқиқотлари маркази, TURKSOY каби ва бошқа кўплаб халқаро ҳамда хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликни кучайтириш учун зарур шароитлар яратиб берилишини билдирди. Демак, бу ерда диний, маърифий, илмий ва ижодий жараёнлар бир-бирига уйғун равишда ривожланиши учун янги имкониятлар очилади. Буларнинг барчаси мажмуанинг аҳамияти ва фаолият қамрови доимий равишда кенгайиб боришини ҳам англатади.

Ноёб ва буюк мажмуадан халқимиз асрлар давомида баҳраманд бўлишига, бу ерга келган ёшларимиз билим ва маърифатга, тараққиётга интилишига ишонамиз.

 

Улуғбек ИНОЯТОВ,

Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси раҳбари.

 

 

Тоза муҳит – соғлом келажак кафолати

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Тоза муҳит – соғлом келажак кафолати

Бугунги кунда экологик муаммолар глобал чақириққа айланган. Хусусан, Тошкент шаҳри ва бошқа саноатлашган ҳудудларда ҳаво сифати билан боғлиқ муаммолар долзарблигича қолмоқда.

Атмосфера ифлосланишига саноат ривожи, транспорт воситалари сонининг ортиши, ёқилғи турларидан самарасиз фойдаланиш ва назорат механизмларининг етарли эмаслиги таъсир кўрсатмоқда.

23 март куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида 2026–2030 йилларга мўлжалланган устувор умуммиллий лойиҳалар тақдимоти билан танишди. Ушбу ташаббуслар нафақат табиатни асраш, балки аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, иқтисодий барқарорликни таъминлаш ва келажак авлодлар учун муносиб муҳит яратишда муҳим аҳамиятга эга.

Шу нуқтаи назардан, “Тоза ҳаво” умуммиллий лойиҳаси жуда долзарб ва ўз вақтида қабул қилинган қарордир. Ушбу лойиҳа доирасида атмосферага чиқарилаётган зарарли моддаларни қисқартириш, саноат корхоналарида замонавий фильтр ва мониторинг тизимларини жорий этиш, транспорт соҳасида экологик стандартларни кучайтириш каби аниқ вазифалар белгилаб олинган.

Айниқса, транспорт воситаларини экологик тоифаларга ажратиш, жамоат транспорти улушини ошириш ва эски автомобилларни босқичма босқич янгилаш каби чоралар шаҳарлардаги ҳаво сифатига ижобий таъсир кўрсатиши шубҳасиз.

Шунингдек, “яшил белбоғ”лар барпо этиш, ботаника ва дендрология боғларини кўпайтириш, жумладан, пойтахтда Миллий дендрология боғини ташкил этиш ташаббуси экологик барқарорликни таъминлашда муҳим қадамдир. Бу каби лойиҳалар нафақат ҳавони тозалаш, балки шаҳар микроиқлимини яхшилаш ва аҳолининг дам олиш имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилади.

Экологик маданиятни юксалтириш ҳам устувор вазифалардан бири сифатида белгиланмоқда. “Экомаданият” лойиҳаси доирасида таълим тизимига янги йўналишларни жорий этиш, замонавий мутахассислар тайёрлаш ва аҳоли ўртасида барқарор турмуш тарзини шакллантириш кўзда тутилгани айниқса, эътиборлидир.

Бугунги кунда юртимиз ҳудудининг катта қисми арид зоналардан иборат бўлиб, чўлланиш жараёнлари иқтисодиёт ва экологияга жиддий таъсир кўрсатмоқда. Шу боис, илмий ёндашув асосида чўлланишга қарши курашиш, замонавий технологияларни жорий этиш ва минтақавий ҳамкорликни кучайтириш устувор аҳамият касб этади.

Хулоса қилиб айтганда, таклиф этилган лойиҳалар мамлакатимизнинг экологик хавфсизлигини таъминлаш, аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш ва барқарор ривожланишни таъминлашга хизмат қилади. Уларнинг самарали амалга оширилиши эса барчамизнинг фаол иштирокимиз ва масъулиятли муносабатимизга боғлиқ.

Тоза табиат – бу фақат давлат сиёсати эмас, балки ҳар бир фуқаронинг ҳаётий қадриятига айланиши лозим.

 

Сайёра AБДИКАРИМОВА,

Сенатнинг Aграр, сув хўжалиги масалалари ва экология қўмитаси раиси ўринбосари.

 

Ижтимоий масъулиятли бизнес – янги ислоҳотларнинг фаол иштирокчиси

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Ижтимоий масъулиятли бизнес – янги ислоҳотларнинг фаол иштирокчиси

Янги Ўзбекистоннинг ижтимоий давлат сифатидаги мақоми Конституция даражасида мустаҳкамланиши барча соҳада ижтимоий мезонлар устуворлигини таъминлаш жараёнини жадаллаштирди. Бунда фақат кўмакка муҳтож қатлам вакилларига меҳр ва ғамхўрлик кўрсатиш, қўллаб-қувватлаш эмас, балки жойларда ижтимоий инфратузилмаларни яхшилаш, таълим, тиббиёт, уй-жой, коммунал хизматлари, йўлсозлик каби долзарб масалаларда ечимини кутаётган муаммоларни бартараф этиш, аҳолининг бандлик кўрсаткичларини ошириш, ишсиз фуқароларни кичик бизнес ҳамда хусусий тадбиркорликка жалб қилиш чора-тадбирларида ҳам суръат ва қамров янги босқичга чиқди.

Шахсан мени қувонтирадиган жиҳат шуки, ижтимоий ислоҳотларда тадбиркорларимиз иштироки ва улуши сезиларли ўсиб бормоқда. Ижтимоий масъулиятли бизнес шаклланмоқда. Бу эса ижтимоий давлатга хос бўлган муҳим белгилардан биридир.

Тадбиркорларимиз эҳтиёжманд ҳамюртларимизга хайр-у саховат кўрсатиш ишларида бош бўлиш баробарида ана шундай фуқаролар учун иш ўринлари яратиш, шу орқали уларни камбағалликдан олиб чиқиш билан боғлиқ ижтимоий мажбуриятларни бажаришда давлатнинг потенциал шеригига айланмоқда. Таълим, тиббиёт, атроф-муҳитни асраш сингари йўналишларда салмоқли ижтимоий лойиҳаларнинг ташаббускорлари бўлмоқда.

Мисол учун, давлат раҳбарининг 8 майдаги “Ногиронлиги бўлган шахсларнинг бандлигини таъминлаш тизимини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони ижроси доирасида ҳудудларимизда қатор ишлар олиб борилмоқда. Жорий йил якунига қадар 80 минг нафар ногиронлиги бўлган шахснинг барқарор бандлиги ва муносиб даромад топишини таъминлаш кўзда тутилганининг ўзи инсонпарвар ижтимоий сиёсатнинг ёрқин тасдиғи. Аҳамиятлиси, ишлаш ва жамиятда ўз ўрнини топиш истагидаги ногиронлиги бўлган шахслар бандлигини таъминлаган тадбиркорлар учун имтиёзлар берилди. Яъни, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларни ишга қабул қилган тадбиркорлик субъектларига 50 миллион сўмгача субсидия ажратилиши белгиланди. Биргина ногиронлиги бўлган шахслар эмас, умуман, ёшлар, хотин-қизлар, Камбағал оилалар реестрига киритилган аҳоли вакиллари бандлигини таъминлашда фаоллик кўрсатаётган тадбиркорлик субъектлари учун молиявий рағбатлантириш тизимининг яратилиши мулкдорлар синфида ижтимоий масъулиятнинг ортишига ижобий таъсир кўрсатмоқда.

Табиб табиб эмас, бошидан ўтказган табиб, дейдилар. Шу маънода, фикрим исботини узоқдан эмас, ўз корхонам фаолияти мисолида келтирсам.

Мактаб ва боғчалар, спорт мактаблари, турли жамоалар, ҳаваскор ва профессионал спортчилар учун энг сифатли инвентарларни, давлат ва жамоат ташкилотлари учун мебель маҳсулотларини ишлаб чиқаришга ихтисослашган корхонамизда 200 нафардан ортиқ киши иш билан банд. Самарқанд туманидаги Қурилиш ва ҳунармандчилик техникуми билан битирувчилар бандлигини таъминлаш бўйича ҳамкорлик қилиб келамиз. Корхонамиз ишчиларининг асосий қисми ушбу ўқув масканини битирган ёшлардан иборат эканини айтишим керак. Бу ёшлар ўз меҳнати ва тажрибаси билан даромад топмоқда, рўзғорини обод қилмоқда, корхонамиз ривожига ҳисса қўшмоқда. Ёшлар учун, айниқса, уюшмаган, ишсиз йигит-қизлар учун яна янги иш жойларини очиш бизнинг диққат-марказимиздаги масала.

Ишончим комил, аҳолининг асосий қатлами бўлган ёшларнинг, ижтимоий кўмакка муҳтож юзлаб опа-сингилларимизнинг, камбағалликдан чиқиш умидидаги оилалар аъзоларининг бандлигини оширишга интилаётган тадбиркорлик субъектлари юртимизда, хусусан, Самарқанд вилоятининг ўзида мингларча рақамни ташкил қилади. Депутат сифатида жойларда бўлганимда, аҳоли билан мулоқот ва ўрганиш ишларини олиб борганимда бунинг айни ҳақиқат эканига жуда кўп бора иқрор бўламан.

Юртимизда олиб борилаётган ижтимоий ислоҳотларнинг натижадорлиги тадбиркорларимизда дахлдорлик, фидойилик, инсонийлик негизига асосланган ижтимоий масъулиятнинг ортишига чамбарчас боғлиқдир.

 

Ўктам САИДМУРОДОВ,

Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган тадбиркор,

халқ депутатлари Самарқанд вилоят Кенгаши депутати,

“Стеклопластик” МЧЖ раҳбари.

«Ўзбекистон овози», 15.10.2025, №41

 

Ҳамкорликнинг янги истиқболлари

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Ҳамкорликнинг янги истиқболлари

Сўнгги ойларда халқаро сиёсий ареналарда ўтказилган глобал саммит ва йиғилишларда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан илгари сурилаётган ташаббуслар бугунги сиёсий ва иқтисодий жиҳатдан беқарор даврда ниҳоятда долзарб масалаларни қамраб олгани билан алоҳида аҳамият касб этмоқда.

Хусусан, МДҲ Давлат раҳбарлари кенгашининг навбатдаги йиғилишида қайд этилган ташаббуслар нафақат мамлакатимиз, балки бутун минтақанинг барқарор ривожланиши, иқтисодий ва сиёсий ҳамкорликни мустаҳкамлаш, инновацион тараққиётни жадаллаштиришда муҳим ўрин тутади. Бугунги глобал беқарорлик ва геосиёсий ўзгаришлар шароитида билдирилган таклифлар минтақа давлатлари олдида турган долзарб муаммоларни ҳал қилишга қаратилган амалий ва конструктив ёндашувни акс эттириши билан аҳамиятлидир.

Президент ўз нутқида МДҲ формати аҳамиятли ва ҳаётий тузилма эканини, у барча иштирокчи давлатлар учун самарали мулоқот ва ҳамкорлик майдони бўлиб хизмат қилиши мумкинлигини таъкидлади. Шу боис, умумий мақсадларга эришиш учун ташкилотнинг салоҳиятини реал имкониятлар билан уйғунлаштириш, қоғозда қолиб кетадиган қарорлар ўрнига амалий натижа берувчи лойиҳаларга эътибор қаратиш зарурлиги алоҳида урғуланди.

Илгари сурилган таклифлар ичида иқтисодий ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган ташаббусларга диққат қаратсак. Жумладан, барча транспорт турлари билан интеграциялашган ахборот-логистика марказларини яратиш, давлат-хусусий шерикликни кучайтириш бўйича МДҲ конференциясини Ўзбекистонда ўтказиш таклифлари жуда долзарбдир. Бу нафақат юк ташиш самарадорлигини ошириш, балки минтақавий савдо айланмасини кўпайтириш, янги транзит йўналишларини очиш, экспорт салоҳиятини ривожлантиришга хизмат қилади.

Шу билан бирга, иқтисодий зоналар фаолиятини қўллаб-қувватлаш, уларни ривожлантиришга доир “йўл харитаси”ни ишлаб чиқиш, МДҲ венчур платформасини яратиш орқали стартаплар ва инновацион ғояларни молиялаштириш тизимини йўлга қўйиш ҳозирги рақобат муҳитида жуда муҳим. Бу ташаббуслар инновацион иқтисодиёт сари қадам ташлаш, илмий изланишлар ва технологияларнинг амалиётга жорий этилишига кенг йўл очади.

Тошкент шаҳрида “ИННОПРОМ” кўргазмаси доирасида МДҲ инновацион саноат форумини ўтказиш таклифи эса қўшма ишлаб чиқариш лойиҳаларини муҳокама қилиш, саноат кооперациясини чуқурлаштириш, замонавий технологиялар алмашинувини йўлга қўйиш учун муҳим платформа бўлиб хизмат қилади. Бунинг натижасида, аъзо давлатлар ўртасида саноат маҳсулотлари ишлаб чиқаришда ўзаро боғлиқлик кучаяди, маҳаллийлаштириш даражаси ошади, экспортга йўналтирилган янги қўшма корхоналар ташкил этилади.

Шунингдек, рақамлаштириш ва сунъий интеллект соҳаларида кўп томонлама ҳаракатлар режасини ишлаб чиқиш, бу йўналишларда тажриба ва технологиялар алмашиш ҳам кун тартибидаги долзарб масалалардан биридир. Рақамли трансформация нафақат иқтисодиёт, балки таълим, соғлиқни сақлаш, давлат бошқаруви каби муҳим соҳаларда самарадорликни оширишда ҳал қилувчи аҳамият касб этади. МДҲ давлатларининг бу борадаги ҳамкорлиги инновацион муҳитни шакллантиришга, рақамли тенгликка эришишга хизмат қилади.

Дипломларни ўзаро тан олиш бўйича янги давлатлараро келишув тайёрлаш таклифи, Хива шаҳрида МДҲ Ёшлар форумини ўтказиш, Ёшлар инновация лабораториясини ташкил этиш каби ғоялар ёшлар ўртасида ўзаро англашув, инновацион ёндашув ва интеллектуал салоҳиятни ошириш учун мустаҳкам замин яратади. Бу каби ташаббуслар маданиятлараро мулоқотни кенгайтириш, ўзаро ишонч ва дўстликни мустаҳкамлашда муҳим роль ўйнайди.

МДҲ мамлакатлари ташқи сиёсат идоралари ва махсус хизматлари ўртасида ҳамкорликни кучайтириш, ахборот алмашинувини тизимлаштириш бўйича таклифлар терроризм, экстремизм ва трансмиллий таҳдидларга қарши биргаликда курашишни мустаҳкамлашга қаратилган.

Шунингдек, Афғонистондаги вазиятни барқарорлаштиришда МДҲ давлатларининг инфратузилма лойиҳаларида биргаликда иштирок этиши, бу мамлакатда тинчликни таъминлаш ва уни минтақавий иқтисодий жараёнларга жалб этишда катта аҳамиятга эга бўлади.

Бу таклифлар МДҲ доирасидаги ҳамкорликни сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш, ташкилотни ҳаётий ва рақобатбардош тузилмага айлантириш, аъзо давлатлар манфаати йўлида ишлайдиган самарали механизмларни шакллантиришга хизмат қилади.

Ушбу ёндашув нафақат ташкилот келажаги, балки Евроосиё минтақасидаги тинчлик, барқарорлик ва тараққиётни таъминлашда муҳим аҳамиятга эга.

 

Шерали МАМАДЕЦОЕВ,

халқ депутатлари Сирдарё вилоят Кенгаши депутати.

«Ўзбекистон овози», 15.10.2025, №41

 

АҲИЛЛИК ЎЗАРО ИШОНЧ АСОСИДА

Posted on | by root_super | Leave a Comment on АҲИЛЛИК ЎЗАРО ИШОНЧ АСОСИДА

Ён қўшни – жон қўшни. Қўшнинг тинч – сен тинч… Асрлар давомида тилдан-тилга, авлоддан авлодга ўтиб келаётган бу мазмундаги ўнлаб мақолларимизда кўпни кўрган донишманд халқимизнинг қўни-қўшничилик ришталарини нечоғлик азиз билиши ўз аксини топган. Агар бу ришталарни давлатлар миқёсида олиб қарасак-чи? Қўни қўшничилик муносабатлари замиридаги аҳиллик, бағрикенглик, ўзаро ишонч ва беғараз муроса бир-Бирига чегарадош ўлкаларнинг ҳар томонлама ривож топишида, халқаро майдонда обрў-эътибор қозонишида, муҳими, минтақада тинчлик осойишталикни мустаҳкамлашда ҳал қилувчи роль ўйнашини англаш мушкул эмас. Ўтган ҳафтада Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Туркманистон Президенти Сердар Бердимуҳамедовнинг таклифига биноан ушбу мамлакатга амалий ташрифи давлатларимиз ўртасидаги кенг қиррали ҳамкорлик кўп асрлик дўстлик ва яхши қўшничилик асосида мустаҳкамланиб бораётганини яна бир бор намоён этди. Шубҳасиз, бир дарёдан сув ичган, тили, дини, қадриятлари ўхшаш ўзбек ва туркман халқларининг дўстлиги, қон-қардошлиги бир неча минг йилларга бориб тақалади. Айниқса, давлатимиз раҳбарининг Туркманистонга 2017 йил март ойида амалга оширган илк хорижий ташрифи билан икки томонлама алоқаларда том маънода янги давр бошланди. Бугунги кунда республикамизда яшаётган 200 мингдан зиёд туркман миллатига мансуб аҳоли ўз миллий маданиятини, тили, анъана ва урф одатларини ривожлантириши учун барча шароит яратилган. Яқинда яна бир қизиқ маълумотга дуч келдим. Расмий статистикага кўра, 2025 йилнинг январь июнь ойларида 2 минг 622 нафар туркман ёшлари юртимизга ўқиш мақсадида келган. Бу далил икки қардош давлат ўртасида таълим-гуманитар йўналишларда ҳам ўзаро ишончли муносабатлар равнақ топаётганини кўрсатади. Йил бошидан буён товар айирбошлаш 600 млн долларни ташкил этгани, саноат, энергетика, транспорт, қишлоқ ва сув хўжалиги ҳамда иқтисодиётнинг бошқа тармоқларида кооперациячуқурлашиб бораётгани, ҳудудлараро алоқалар фаоллашгани икки давлат ўртасидаги конструктив мулоқот маҳсули, албатта. Хабарингиз бор, мазкур ташриф доирасида давлатимиз раҳбари Туркманбоши шаҳридаги “Aваза” миллий сайёҳлик зонасида ўтган БМТнинг Денгизга чиқиш имкони бўлмаган ривожланаётган мамлакатлар бўйича учинчи конференциясида иштирок этиб, нутқ сўзлади. Президентимиз нутқида ҳозирги мураккаб даврнинг мавжуд шарт-шароитларидан келиб чиққан ҳолда диққатга молик қатор ташаббусларни илгари сурди. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти шафелигида Транзит кафолатлари тўғрисидаги глобал битимни ишлаб чиқиш, логистика интеграциясига кўмаклашиш жамғармасини таъсис этиш, донор мамлакатлар, халқаро ривожланиш институтлари ва глобал дастурлар ресурсини кенг жалб қилиш, денгизга чиқиш йўлига эга бўлмаган мамлакатларнинг “Заифлик индекси”ни яратиш, бунда давлатларнинг чекланган имкониятларини холис кўриб чиқиш, рақобатбардошлик ҳамда ишбилармонлик муҳитини адолатли баҳолаш таклифлари моҳияти ва аҳамиятига кўра ғоятда долзарб. “Бугун бизни бирлаштирган кун тартиби фундаментал масала – адолат масаласига дахлдордир. Бу – денгизга чиқиш йўлига эга бўлмаган давлатларга жаҳон иқтисодиётида тенг шароитларда иштирок этиш имкониятини таъминлашдир”, деди давлатимиз раҳбари. Ушбу конференция натижаси ўлароқ Aваза сиёсий декларацияси ва ҳаракатлар дастури қабул қилинди. Конференция асносида Президентимизга Туркманистоннинг “Ҳамкорликни ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун” орденининг тантанали топширилгани барчамизга ўзгача ифтихор бағишлагани рост. Бундай юксак эътироф бой тарихий тажриба, қардошлик ва ўзаро ҳурматга асосланган Ўзбекистон – Туркманистон стратегик шериклик муносабатларида янги босқич бошланганига ишора беради.

Саят ГИЧГЕЛДИЕВА,

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати.

Давлат дастури ижроси: ижтимоий соҳаларга қанча маблағ йўналтирилган?

Posted on | by root_super | Leave a Comment on Давлат дастури ижроси: ижтимоий соҳаларга қанча маблағ йўналтирилган?

Давлат дастури – давлатнинг маълум вақт учун мўлжалланган чора-тадбирлар режаси ҳисобланади. Бу муддат одатда бир йилни ташкил этади. Давлат дастури ижтимоий-иқтисодий муносабатларни ҳам ифодалайди. Чунки жамиятнинг ҳар бир жабҳасида олиб бориладиган ислоҳотлар жамият ривожи, аҳоли фаровонлиги, иқтисодий барқарорликка хизмат қилади. Савол туғилади: у ҳар доим кўзланган мақсадга етиб борадими? Мутасаддилар унинг ижроси учун қанчалик жон куйдиришади?

Парламент қуйи палатасининг навбатдаги мажлисида Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон — 2030” стратегиясини “Атроф-муҳитни асраш ва “яшил иқтисодиёт” йилида амалга оширишга оид Давлат дастурининг 2025 йил биринчи ярим йилликдаги ижроси тўғрисидаги ҳисоботи орқали бу саволларга жавоб топиш мумкин. Кун тартибидаги масала юзасидан Бош вазир ўринборсари — Иқтисодиёт ва молия вазири Жамшид Қўчқоров ахборот берди.

Таъкидланганидек, мамлакатимиз барқарор иқтисодий ўсиш йўлида аниқ натижаларга эришяпти. Хусусан, 2025 йилнинг биринчи ярмида мамлакат ялпи ички маҳсулоти ҳажми 7,2 фоизга ошган. Бунда бозор хизматлари 8,2, саноат ишлаб чиқариш 6,6, қурилиш ишлари 10,7 ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш 4 фоизга ошди.

Мажлисда қайд этилганидек, ҳисобот даврида жами 21 млрд долларлик хорижий инвестициялар ўзлаштирилиб, бу кўрсатгич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 1,3 фоизга ўсган. Қиймати 2,5 млрд долларлик 30 та лойиҳани ишга тушириш орқали 3 мингдан ортиқ янги иш ўрни яратилган, 66 та туманга 50 млн доллардан кўп сармоя киритилган.

Давлат бюджети даромадлари 144,2 трлн сўмга етган, харажатлар эса 173,3 трлн сўмни ташкил этмоқда. Шундан ижтимоий соҳаларга йўналтирилган маблағ 86,2 трлн сўм бўлиб, бу ўтган ойнинг шу даврига нисбатан 16,4 фоизга кўп.

Давлат дастурининг ҳар бир инсонга ўз салоҳиятини рўёбга чиқариши учун муносиб  шароитларни яратиш борасида белгиланган устувор йўналишлари доирасида муайян ишлар амалга оширилган. Жумладан, болаларни мактабгача таълим билан қамров даражаси 77, мактабга тайёрлов тизимида қамров 96 фоизга етказилган.

Ҳисобот даврида “Ёшлар дафтари” орқали ёшларни қўллаб-қувватлаш мақсадида 121,8 млрд сўм маблағ ажратилган. 4 377 нафар ёшлар илм-фан, замонавий касбларга ўқитилган, 934 нафарининг бандлиги таъминланган. Ёшларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш, ишсизликни камайтириш мақсадида “Ёшлар бандлик дастурлари” тасдиқланган.

Қолаверса, 156290 нафар хотин-қиз тадбиркорлик ва касб-ҳунарга ўқитилган, 1771 нафарининг уй-жойини яхшилаш чоралари кўрилган, 99 нафари бошпанали бўлган. “Камбағалликдан фаровонлик сари” дастури доирасида энг оғир аҳволдаги 1042 та маҳалла инфратузилмасини яхшилаш, туман ва шаҳарларда “Драйвер” лойиҳаларни амалга ошириш ҳамда комплекс ривожлантириш харажатларига 3,2 трлн сўм маблағ йўналтирилган.

Мажлисда депутатлар ижтимоий соҳага устуворлик берилгани, ёшлар бандлигини таъминлаш ва камбағалликни қисқартириш борасида алоҳида дастурларнинг қабул қилингани ҳамда рақамли индустрия ва IT-стартаплар йўналишида эришилаётган натижаларни юқори баҳолашди.

Шу билан бирга, давлат дастурида муддати узайтирилган вазифаларнинг ижросини таъминлаш чораларини кўриш, бунда мутасадди вазирлик ва идораларнинг масъулиятини янада ошириш лозимлиги таъкидланди. Бюджет харажатлари устидан самарали назорат ўрнатиш, ўз вақтида ўзлаштириш, бюджет интизомини мустаҳкамлаш борасида таклиф ва тавсиялар илгари сурилди.

ЎзХДП фракцияси аъзоси Дилбар Мамажонова ҳукумат вакилларига мурожаат қилди:

— Мулоқотлар давомида айниқса, ёшларни муносиб иш билан таъминлаш масаласи долзарб аҳамиятга эга эканига гувоҳ бўляпмиз. Ҳисоботда келтирилганидек, 2025 йилда Ёшлар бандлиги дастури доирасида 384,4 минг нафар йигит-қиз қўллаб-қувватлангани бу борадаги кўп муаммоларни ижобий ҳал этишга хизмат қилади, деб ҳисоблайман.

Лекин расмий маълумотларга кўра, бугунги кунда мамлакатимизда бир миллиондан ортиқ ёшлар ишсиз. Ҳисоботга солиштирадиган бўлсак, бунда иш билан таъминланган ёшларнинг улуши 16 фоизга тўғри келади. Қолган 84 фоиз йигит-қизларнинг тақдири нима бўляпти? Уларни иш билан таъминлаш масаласига қай даражада эътибор бериляпти?

Мамлакатимизда бугунги кунда замонавий касб-ҳунарга эга ёшларга эҳтиёж юқори. Умуман, бугун талаб юқори бўлган касб- ҳунарларни ёшларга ўргатиш, ҳудудлар эҳтиёжидан келиб чиқиб, мутахассисларни тайёрлаш борасида вазирлик қандай чора- тадбирларни амалга оширяпти?

Шунингдек, ҳисоботда ёшларга деҳқончилик учун икки ярим минг гектар ер ажратилгани айтилди. Бироқ ушбу ерларда ҳосилдорлик даражаси, маҳсулотдан олинадиган йиллик даромад, бозорга чиқиш имкониятлари ҳақида маълумот берилмаган. Бу бўйича вазирлик қандай муносабат билдиради? Ёшлар ерлардан самарали фойдалана оляптими? Уларга берилаётган ерларнинг унумдорлиги бугун қандай аҳволда?

Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири ўринбосари Сирожиддин Бобоқулов депутат саволига шундай жавоб берди:

— Ёшлар бандлигини таъминлаш мамлакатимизда энг устувор масалалардан биридир. Йил бошидан мавжуд 9452 та маҳалланинг ҳар бирида хатлов ўтказилди. 9 миллиондан ортиқ йигит-қизнинг баланси шакллантирилиб, индивидуал дастур ишлаб чиқилди. Ушбу дастур асосида 384 минг ёшлар ишсиз деб, муаммолар рўйхати шакллантирилди. Шу асосида ёшлар бандлиги дастури қабул қилинди ва ҳар бир вилоят кесимида тасдиқланди.

Жорий йилнинг 1 июль ҳолатига кўра, 161 минг нафар ёшларнинг бандлиги таъминланди. Жумладан, 73 минг нафари ишга жойлаштирилди, 83 минг нафарига “Ёшлар бизнеси”, “Келажакка қадам”, “Оилавий тадбиркорликни ривожлантириш” дастурлари доирасида 474 миллиард сўм кредит ажратилди ва уларнинг бандлиги таъминланди.

Бундан ташқари, 5 минг нафар йигит-қизга 2,5 минг гектардан ортиқ ер ажратилди. Унда 7 минг тоннадан ортиқ маҳсулотлар етиштирилди ва 35 миллиард сўмга яқин даромад олинди. Маълумот учун, 1 август ҳолатида ушбу дастур доирасида 208 минг нафар йигит-қизнинг бандлиги таъминланди. Бу 54 фоизни ташкил этмоқда. Қолган 176 минг нафар ёшларни ишли қилиш бўйича аниқ вазифаларни белгилаб олганмиз. Ҳар бир ёш билан индивидуал шуғулланиб, уларни хорижий тилга ва касб-ҳунарга ўқитиб, тадбиркорликни ривожлантириш, бизнес лойиҳаларини амалга ошириш чораларини кўрамиз.

Бугунги кунда мамлакатимизда 1 миллион нафар эмас, балки 782 минг нафар ишсиз ёшлар бор. Тўғри, меҳнат бозорига 821 минг нафар ёшларимиз кириб келяпти. Шуни ҳисобга олганда бу кўрсаткич 1 миллионга яқинлашяпти. Ҳисоб-китобларга кўра, уларнинг 493 минг нафари таълимнинг кейинги босқичига, яъни, олий таълимга қамраб олинади. Қолган ёшларимиз бўйича аниқ чора-тадбирлар белгилаб олганмиз.

Иккинчи саволингизга келсак, 2025 йилда ёшларнинг замонавий касбларга бўлган талабларидан келиб чиқиб, ўтган давр мобайнида 12 та касб-ҳунарга ўқитиш йўналиши йўлга қўйилди. Йигит-қизларга ажратилаётган ер майдонлари бўйича вазирликнинг онлайн маҳалла платформасида алоҳида платформа бор ва у орқали ерга нима экилгани, у қайси пайтда кимга сотилганининг ҳисобини юритиб борамиз.

Мажлисда кун тартибидаги масала юзасидан ҳар бир сиёсий партиялар фракцияларининг муносабатлари эшитилди.

Давлат дастури ижроси бўйича ЎзХДП фракцияси муносабати қандай?

Улуғбек Иноятов,

ЎзХДП фракцияси раҳбари:

— Аввало таъкидлаш керакки, мамлакатимиз иқтисодиётини янада юксалтириш, аҳолининг турмуш даражасини яхшилаш, камбағалликни қисқартириш, ижтимоий соҳани ривожлантириш

бўйича олиб борилаётган кенг қамровли ислоҳотлар эҳтиёжманд аҳоли қатлами вакилларининг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашга хизмат қилмоқда.

Ҳисобот даврида Давлат бюджетининг 86,2 трлн сўми ижтимоий соҳани ривожлантиришга йўналтирилгани партиямизнинг дастурий мақсадларини амалга оширишда жуда муҳим, деб ҳисоблаймиз. Хусусан, “Камбағалликдан фаровонлик сари” дастури доирасида оғир аҳволдаги 1000 та маҳалла инфратузилмасини яхшилаш ва туман, шаҳарларни комплекс ривожлантириш харажатларига 2,4 трлн сўм маблағ йўналтирилган.

Ижтимоий ҳимояга муҳтож 3 мингдан ортиқ ногиронлиги бўлган ва бемор ёшларга тиббий хизмат харажатлари тўлаб берилган. Қарамоғида ногирон фарзанди бўлган 40 мингдан ортиқ хотин-қизга моддий ёрдам кўрсатилиб, 2 мингга яқин опа-сингилларимизнинг уй-жой шароитларини яхшилаш чоралари кўрилган.

Ўзбекистон Халқ демократик партияси парламентдаги мухолифат фракция сифатида ҳукумат ҳисоботи бўйича бир қатор конструктив таклиф-тавсияларини билдиради. Ҳисоботнинг умумий конструкцияси кўпроқ маълумот шаклида тайёрланган бўлиб, амалга оширилган ишларнинг натижадорлиги бўйича таҳлилий ҳисобот келтирилмаган. Дастур ижроси бўйича умумий кўрсаткичлар билан чекланилгани, бажарилган ишлар соҳалар ва ҳудудлар кесимида кенгроқ очиб берилмагани ҳисоботни комплекс таҳлил қилиш, зарурий хулосаларга келишда мураккабликлар туғдирди.

Масалан, транспорт, йўл, қишлоқ хўжалиги ва хизматлар соҳаси бўйича ҳудудлардаги ислоҳотлар натижалари, уларнинг қиёсий таҳлили келтирилмаган. Шуларни ҳисобга олиб, Вазирлар Маҳкамасига келгуси ҳисоботларда устувор йўналишлардаги натижаларни соҳалар ва ҳудудлар кесимида, қиёсий таҳлиллар асосида тақдим этишни тавсия қиламиз.

Давлат дастури ижроси ҳақидаги ҳисобот нафақат амалга оширилган ишларни кўрсатиб бериши, шу билан бирга, мамлакат миқёсидаги долзарб ижтимоий-иқтисодий вазифалар хусусида хулоса чиқариш имкониятини яратиши лозим, деб ҳисоблаймиз. Юқоридагилардан келиб чиқиб, фракциямиз Давлат дастурининг биринчи ярим йилликдаги ижроси бўйича ҳукумат ҳисоботини қўллаб-қувватлайди.

Муҳокамалар якунида Вазирлар Маҳкамасининг ҳисоботи маъқулланиб, Ҳукуматнинг фаолияти самарадорлигини оширишга қаратилган таклифлар акс этган тегишли қарор қабул қилинди.

Муҳим қонунлар ва катта масалалар

Жамият, давлат ривожлангани сари унинг қонунлари ҳам такомиллашиб бориши лозим бўлади. Сабаби, тараққиёт ҳаётимизга янгидан-янги тушунчаларни, ижтимоий муносабатларни олиб киради. Уларни мунтазам тартибга солиш ва мослаштириб бориш жамиятни ортиқча муаммолардан халос қилади.

Парламент қуйи палатасининг ушбу йиғилишида амалдаги қонунчилигимизни такомиллаштиришга хизмат қиладиган бир қатор қонун лойиҳалари ҳам муҳокама қилинди.

Хусусан, сунъий интеллектни қўллаш орқали юзага келадиган муносабатларни тартибга солишга қаратилган лойиҳа иккинчи ўқишда моддама-модда кўриб чиқилди. Унда сунъий интеллект технологиялардан фойдаланган ҳолда шахсга доир маълумотларга қонунга хилоф равишда ишлов бериш ва уни ОAВ ҳамда интернетда тарқатганлик учун маъмурий жавобгарлик белгиланяпти.

Қонун лойиҳаси депутатлар томонидан учинчи ўқишда қабул қилинди.

Мажлисдан ўрин олган яна бир масала “Ижтимоий иш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси бўлди. Ушбу қонун лойиҳаси билан ижтимоий иш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий принциплари, ижтимоий иш соҳасида махсус ваколатли давлат органи ҳамда унинг ваколатлари, ижтимоий ходимнинг вазифалари ва мажбуриятлари белгиланмоқда.

Лойиҳада ижтимоий ҳимояга муҳтож оила (шахс)ни аниқлаш ва уларни ижтимоий ҳимояга муҳтож оила (шахс) деб топиш асослари, ижтимоий хизматлар ва ёрдамдан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ҳам акс этмоқда. Қолаверса, ижтимоий хизматлар ва ёрдамнинг турлари ва шаклларига аниқлик киритиляпти.

Қизғин баҳс-мунозаралардан сўнг, қонун лойиҳаси депутатлар томонидан учинчи ўқишда қабул қилинди ва Сенатга юборилди.

Мажлисда, шунингдек, ҳакамлик судлари фаолиятини янада такомиллаштиришга қаратилган қонун лойиҳаси муҳокамаси ҳам қизғин кечди. Тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш орқали аҳоли бандлигини таъминлаш ҳамда юқори қўшилган қийматли товарлар ишлаб чиқаришни кенгайтиришга қаратилган қонун лойиҳаси иккинчи ўқишда моддама-модда кўриб чиқилди ва қабул қилинди.

Бундан ташқари, ижро ишини юритишнинг соддалаштирилган тартибини янада такомиллаштиришга қаратилган қонун лойиҳаси ҳам муҳокамалар марказида бўлди.

Қонун лойиҳаси билан соддалаштирилган тартибда ижро этиладиган ижро ишлари тоифаси кенгайтирилмоқда. Хусусан, видеоконференцалоқа харажатларини, коммунал хизматлар ҳамда кўп квартирали уйлар мулкдорларининг мажбурий бадалларини ёки тўловлар бўйича қарздорликларни, базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан кўп бўлмаган миқдордаги ижро ҳужжатларининг соддалаштирилган тартиби назарда тутиляпти.

Мунозараларда лойиҳани иккинчи ўқишга тайёрлаш жараёнида масъул қўмита томонидан бир қатор ишлар амалга оширилгани қайд этилди. Хусусан, парламентдаги мухолифат фракцияси аъзолари таклифларидан келиб чиқиб, соддалаштирилган тартибда ижро этиладиган юқоридаги ишлар юзасидан ундирувни қарздор жисмоний шахснинг банклардаги ҳисобварақларида турган пул маблағларига қаратилмаслиги белгиланмоқда. Баҳс-мунозаралар ва савол-жавоблардан сўнг, қонун лойиҳаси депутатлар томонидан қабул қилинди.

Лазиза ШЕРОВА,

“Ўзбекистон овози” мухбири.

МАҚСАД НЕЧОҒЛИҚ МАНТИҚЛИ? Сенатда қабул қилиниши рад этилган қонун ҳақида халқона хулосалар

Posted on | by root_super | Leave a Comment on МАҚСАД НЕЧОҒЛИҚ МАНТИҚЛИ? Сенатда қабул қилиниши рад этилган қонун ҳақида халқона хулосалар

Сенатнинг навбатдаги ялпи мажлисида Қонунчилик палатаси томонидан маъқуллаш учун юборилган бир қатор қонунлар атрофлича муҳокама қилинди. Уларнинг аксарияти маъқулланди, айни чоғда, қайтарилгани ҳам бор. Жумладан, «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига аҳолига тиббий ёрдамнинг кафолатланган ҳажмига кирадиган хизматларни кўрсатиш, шунингдек тиббиёт ва фармацевтика ходимларининг касбий фаолиятини амалга ошириш тизимини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш тўғрисида»ги қонун Сенат томонидан маъқулланмади.

Нега?

Шуни алоҳида қайд этиш лозимки, давлатимиз раҳбарининг Олий Мажлис Сенати биринчи ялпи мажлисида сенаторлар олдига қўйган вазифалардан бири қонунларнинг ҳаётий бўлиши ва бевосита ишлашига эришиш масаласи эди. Шу билан бирга, уларнинг мавжуд қонунчиликка мувофиқ бўлиши, жамиятдаги тегишли масалаларни ҳал этиши, тартиб-таомилларни енгиллаштириши, қулайлаштириши каби мезонларга жавоб бериши ҳам зарурлиги таъкидланганди.

Айни шу талаблардан келиб чиқиб, Сенатнинг Фан, таълим ва соғлиқни сақлаш масалалари қўмитаси томонидан юқоридаги ҳужжат мутасадди идоралар, тегишли экспертлар билан атрофлича муҳокама қилингач, уни қабул қилишни рад этиш масаласи юзага чиқди.

Гап нимада?

Қонун билан «Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида»ги Қонуннинг 41-моддаси қайта таҳрир этилиб, унинг:

биринчи қисмида: тиббиёт ва фармацевтика фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига ўзига тиббиёт соҳасида олий, ўрта махсус ёки профессионал таълим, шу жумладан, касб-ҳунар коллежларида таълим олганлик тўғрисидаги диплом берилган ва давлат рўйхатидан ўтказилган шахслар эга бўлиши;

иккинчи қисмида: тиббиёт ва фармацевтика ходимларини давлат рўйхатидан ўтказиш берилган малака тоифаси бўйича автоматик равишда амалга оширилиши;

учинчи қисмида: тиббиёт ва фармацевтика ходимларини давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланиши назарда тутилмоқда.

Шунингдек, «Дори воситалари ва фармацевтика фаолияти тўғрисида»ги Қонуннинг 21-моддаси учинчи ва тўртинчи қисмлари қайта таҳрир этилиб, унда:

дорихона мудири олий тиббий ёки олий фармацевтика маълумотига эга бўлиши ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтиши кераклиги;

дорихона филиалининг мудири тиббий ёки фармацевтика маълумотига эга бўлиши ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтиши кераклиги белгиланмоқда.

Аммо ушбу нормаларни ишлаб чиқишда қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талаблари инобатга олинмаган. Жумладан:

«Таълим тўғрисида»ги Қонуннинг 40-моддасининг олтинчи қисмида давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжат тегишли мутахассислик ва касб бўйича ишлаш ҳуқуқини бериши мустаҳкамланган.

Шунингдек, «Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисида»ги Қонуннинг 2-моддасида махсус маъмурий тартиб-таомилларни белгиловчи қонунчилик жисмоний шахсларнинг ҳолатини ёмонлаштирмаслиги кераклиги, 12-моддасида эса, манфаатдор шахсларга мажбуриятлар орқали қийинчилик туғдириш, фақат расмий қоидалар ва талабларга риоя этилиши мақсадидагина уларга ҳуқуқлар беришни рад этиш ёки уларнинг ҳуқуқларини бошқача тарзда чеклаш маъмурий органларга тақиқланиши назарда тутилган.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йилдаги 5505-сонли Фармони билан тасдиқланган Норма ижодкорлиги фаолиятини такомиллаштириш концепциясининг 7-бандида тўғридан-тўғри амал қилувчи қонунларни қабул қилишнинг самарали механизмларини жорий этиш назарда тутилган. Шунингдек, «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисида»ги қонуннинг 14-моддасида маъмурий тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги – маъмурий тартиб-таомиллар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар жумласига киритилган.

Юқоридагиларга кўра, тиббиёт ва фармацевтика ходимларини давлат рўйхатидан ўтказишнинг асосий қоидаларини Қонун даражасида белгилаш, шу жумладан:

тиббиёт ва фармацевтика ходимларини давлат рўйхатидан ўтказиш мақсади, асослари, рўйхатдан чиқариш асослари, бу ҳаракатларнинг оқибатлари;

рўйхатдан ўтказиладиган субъектлар, шу жумладан, Ўзбекистон ҳудудидаги тиббиёт ва фармацевтика ташкилотларида фаолият юритаётган чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар;

рўйхатдан ўтказадиган ваколатли орган, унинг ушбу йўналишдаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

рўйхатнинг очиқ бўлиши, ундан аҳоли томонидан фойдаланиши ва бошқа масалаларни киритиш лозим.

Шунингдек, Қонуннинг 41-моддасига мувофиқ, ўз касби бўйича 3 йилдан кўп узлуксиз ишламаган тиббиёт ходимларининг тегишли фаолият билан шуғулланишига тегишли таълим ташкилотларида қайта тайёргарликдан ўтганидан ёки уларга малака тоифаси берилганидан кейин йўл қўйилиши назарда тутилмоқда.

Бироқ амалдаги Меҳнат кодексининг 502-моддаси бешинчи қисмида агар шифокорнинг мутахассислиги бўйича иш стажида 3 йил ёки ундан ортиқ танаффус мавжуд бўлса, шифокор ўз касбий фаолиятини қайта бошлашдан олдин аввалги йилларда олинганлиги тўғрисида ҳужжат билан тасдиқланган мавжуд базавий, асосий ёки қўшимча мутахассисликка мувофиқ ихтисослашув курсларидан ўтиши шартлиг белгиланган.

Кўриниб турибдики, мазкур қонуннинг 41-моддаси ва Меҳнат кодексининг 502-моддасини ўзаро мувофиқлаштириш зарурати бор.

Мана шуларни инобатга олиб сенаторлар мазкур қонун юзасидан қонунчилик палатаси билан келишув комиссияси тузиш қарорини маъқулладилар.

Бу нимани англатади? Қонунчиликдаги ҳар бир ўзгариш жамиятда у ёки бу соҳанинг ривожланишига, унда инобатга олинмаган қирраларни аниқлаштириш ва улар бўйича тартиб-таомилларни белгилашга қаратилган бўлиши лозим.

Шу билан бирга, янгилик ва ўзгартиришлар соҳада янги муаммолар, қўшимча бюрократик тўсиқларни туғдирмаслиги, киритилаётган ҳар бир янги тартиб ўзини оқлаши лозим. Мазкур қонунга нисбатан эса саволлар етарли. Олайлик, тиббий олий маълумотга эга бўлган мутахассиснинг қўшимча давлат рўйхатидан ўтказилиши талаби бир қарашда бу йўналишдаги таълим муассасасига нисбатан ишончсизлик белгиси сифатида баҳоланиши мумкин. Ваҳоланки, бу ишончсизликни бартараф этиш ҳукуматнинг рўйхатдан ўтказиш комиссияси зиммасига юкланиши нечоғлиқ мантиқли?

Аслида бу ишончсизлик замирида тиббий таълимга ишончсизлик бўй кўрсатмоқда. Унда тиббий мутахассислар етиштираётган муассасаларнинг таълим сифати, диплом бериш олдидан имтиҳонларнинг янада шаффофлантирилиши, қолаверса, тиббиётдек инсон ва жамият учун ўта муҳим йўналишга талабаликка қабул қилишда суперконтрактларни бекор қилиш йўли билан ҳал этиш, курашиш мантиқан тўғри бўлмайдими?

Сенатнинг рад этиш қарорини халқона тилга ўгирганда, худди шундай саволлар юзага келади.

Ҳусан ЭРМАТОВ,

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати аъзоси.

92 МИНГ БИТИРУВЧИ ВА МЕҲНАТ БОЗОРИ кадрлар тайёрлашда ҳаётий ёндашувлар талаб қилинади

Posted on | by root_super | Leave a Comment on 92 МИНГ БИТИРУВЧИ ВА МЕҲНАТ БОЗОРИ кадрлар тайёрлашда ҳаётий ёндашувлар талаб қилинади

Марказий банк маълумотларига кўра, 2024 йил IV чорагида меҳнат

бозорида 41 мингта бўш иш ўрни эълон қилинган. Иқтисодий фаол аҳоли сони 15,1 миллион кишига етиб, бандлик даражаси 14,2 миллионга ошган. Янги иш ўринларининг аксарияти хизмат кўрсатиш ва технологик соҳалар ҳисобига яратилган бўлса-да, қишлоқ хўжалиги ва саноатда бандлик пасаймоқда.

Тўғри, меҳнатга лаёқатли аҳоли, айниқса, мамлакат тараққиётини таъминловчи энг катта ресурс ҳисобланган ёшларнинг доимий иш ва даромад манбаига эга бўлиши учун давлат томонидан зарур тадбирлар тизимли амалга оширилмоқда. Айни мақсадда ялпи ички маҳсулотда салмоқли улушга эга хусусий секторни жалб қилиш ва иш ўринлари яратган тадбиркорлик субъектларини ҳар томондан қўллаб-қувватлаш чоралари кўриляпти. Лекин ишсизлик ва унинг ортида турувчи камбағаллик муаммоси ҳали-ҳамон долзарб. Тўрт йил давлат олий таълим муассасасида таҳсил олиб, қўлидаги дипломи билан ихтисослиги бўйича иш излаб юрган кадрлар қанча?!

Олий таълимда 2019 йилдан бошлаб хусусий университетларнинг кўпайиши сабаб (ҳозирда нодавлат ОТМлар сони 71 тага етган) бозор тўйинди. Яъни, улар давлат ОТМларига кира олмай юрган ёшларимизни тўлиқ қамраб олди. Бу жараён натижаси ўлароқ жорий йилда давлат олийгоҳларига ўқишга кириш учун ҳужжат топширган абитуриентлар сонида сўнгги 7 йилдаги энг паст кўрсаткич кузатилди. Хулоса қилиш мумкинки, ҳозирги кунда мактаб битирувчиси учун олий таълимда ўқишни давом эттириш у қадар заҳматталаб иш эмас. Бироқ ёшларимиз бошқа муаммо билан дуч келяпти. Бу – дипломли бўлгач, муносиб иш топиш!

Ўтган ҳафтада Президент Шавкат Мирзиёев раислигида олий ўқув юртлари битирувчилари бандлигини таъминлаш масалалари бўйича ўтказилган йиғилишда мана шу муаммо атрофлича муҳокама қилинди, ҳаётий ечимлар, жиддий таклифлар илгари сурилди.

Диплом олган ёшларнинг ярмидан кўпи оддий- оддий ишларда банд

Ҳар бир мамлакат тараққиётга инсон капиталини ривожлантириш орқали боради. Даврлар синовидан ўтган энг ишончли йўл ҳам шу аслида. Бунинг учун биринчи навбатда келажак эгалари бўлган ёшларга сифатли таълим бериш, улар учун “ижтимоий лифтлар” яратиш айни зарурат. Ҳозирги рақамлаштириш асрида кескин ўзгариб бораётган меҳнат бозори кадрлар тайёрлаш тизими олдига янгидан-янги вазифаларни қўймоқда. Замонавий технологиялар соҳасида чуқур билим эгаллаган, фавқулодда салоҳиятли, яратувчанлик иштиёқи баланд мутахассисларга эҳтиёж тобора ошаётган бир пайтда олий таълимда узоқ муддатли, комплекс ёндашув ва катта ҳажмда инвестиция талаб қиладиган чора-тадбирларни амалиётга йўналтириш муҳим бўлиб қолмоқда.

Йиғилишда охирги етти йилда ОТМларга қабул 4,5 баробар ошиб, ёшларнинг олий таълим билан қамрови 42 фоизга етган бўлса-да, кадрлар тайёрлаш тизими реал эҳтиёжларга мос эмаслигига урғу берилди. Мисол учун, Жиззахдаги “BYD” заводида бугунги кунда 100 та вакант ўринларининг тўртдан бири робототехника ва бўёқлаш, роботларни дастурлаш муҳандисларига тўғри келаётир. Завод 4-5 йилда тўлиқ қувват билан ишлаб, йилига 500 минг автомобиль чиқаришни бошласа, 4 минг малакали муҳандис кадрлар керак бўлади. Юртимизда бундай замонавий саноат корхоналари йил сайин кўпайиб бораётганини назарда тутсак, уларнинг талабларига тўла жавоб бера оладиган ёш мутахассисларга эҳтиёж жадал ошса ошадики, асло сусаймайди. Хўш, олий таълим бу эҳтиёжни қондиришга қодирми?

Таъкидландики, бугун юртимизда олий таълимда ўқитилаётган кадрлар билан иш берувчилар талаблари ўртасида фарқ катта. Оқибатда эса йирик, истиқболли корхоналар хориждан ишчи кучи жалб қилишга мажбур бўляпти. Ваҳоланки, ҳар бир талабани олийгоҳда ўқитиб, мутахассис қилиб тайёрлаш давлат учун йилига 25-30 миллион сўмга “тушяпти”. Лекин, таассуф билан айтилганидек, тўрт йил умрини сарфлаб, диплом олган ёшларнинг ярмидан кўпи оддий- оддий ишларда банд.

-Яқин йилларда мамлакатимизда 83 миллиард долларлик йирик лойиҳалар ишга тушиши режалаштирилган. Уларнинг ҳисобига саноатнинг ўзида 500 мингга яқин мутахассисга эҳтиёж пайдо бўлади, – деди давлатимиз раҳбари.

Масалан, Бухоро вилоятида йирик газ-кимё мажмуаси қурилмоқда. Хорижий компаниялар билан ҳамкорликда Устюртда катта лойиҳалар бошланмоқда. Буларнинг барчаси олий таълимни соҳалар талаби даражасига кўтариш, кадрлар тайёрлаш сифати ва ёшлар бандлиги қамровини жадал оширишни тақозо этади.

Албатта, миллий иқтисодиётимиз драйверига айланаётган саноатни ривожлантириш, энерготежамкор технологияларни, ресурсларга таянган ҳолда янги, инновацион ечимларни ишлаб чиқаришга татбиқ қилиш етук муҳандис кадрларсиз амалга ошмайди. Республикамиз кимё саноати, электротехника, транспорт ва энергетика соҳаларида бундай кадрларга талаб юқорилигича қолмоқда. Қолаверса, экология, робототехника, биотиббиёт, аэрокосмик ва озиқ-овқат саноатида ҳам муҳандисларга талаб катта. Юртимиздаги тегишли олий ўқув юртлари ва саноат ўртасидаги узилиш туфайли бу муаммо ҳамон барҳам топганича йўқ. Бинобарин, айнан техника йўналишида ўнлаб давлат олийгоҳлари бўлгани ҳолда улардан йилига минглаб битирувчилар етишиб чиқади. Аммо бу олийгоҳлардаги мавжуд мутахассисликлар, ўқитиш дастурлари, эскича қолипдаги назарий машғулотлар доирасида таҳсил олган ёшлар бугунги меҳнат бозорида ўрин топа олмаётгани, ёш муҳандисларнинг 60 фоизи ўзи ўқиган йўналишда ишламаётгани олий таълим учун жиддий сигнал.

Ақлли технологиялар, жумладан, сунъий интеллект меҳнат бозорида шифокорлар, ўқитувчи-педагоглар, ҳуқуқшунослар, таҳлилчи-экспертлар, журналистлар, қурувчи-археологлар каби қатор касб эгалари ўрнини эгаллаётган ҳозирги замонда олий таълим тизими бир жойда қотиб қолмай, меҳнат бозоридаги тенденцияларга мувофиқ “ҳаракатланиши” кадрлар тайёрлашнинг асосий шартига айланди.

Янги ташаббуслар – янги тизим

Йиғилишда сўнгги йилларда 40 та олий ўқув юртига молиявий мустақиллик берилгани самарасида иқтисодиёт, ҳуқуқшунослик, тиббиёт, хорижий тиллар ва педагогика йўналишидаги муассасаларнинг ўз маблағи пайдо бўлгани қайд этилди. Лекин қишлоқ хўжалиги, ветеринария, муҳандислик, аниқ ва табиий фанлар йўналишлари ёшларимиз учун жозибадор эмас.

Тармоқлар билан боғлиқликни ошириш мақсадида 25 та муҳандислик билим юрти ҳамкор корхоналарда 438 та кафедраочди. Масалан, нефть-газ тармоғи таълим-ишлаб чиқариш кластерларини ташкил қилган. Шундай амалиёт натижасида Бухоро техника университетининг 2 мингдан зиёд битирувчиси ўз мутахассислиги бўйича ишга жойлашган. Илмий тадқиқотни тижоратлаштириш 10 карра ошган.

Давлатимиз раҳбари олий маълумотли кадрлар тайёрлашдаги мавжуд бўшлиқлар ва камчиликларнинг ечими сифатида янги ташаббусларни маълум қилди. Хусусан, энди қиймати 1 миллион доллардан, ишчилар сони 50 тадан кўп бўлган лойиҳаларнинг техник-иқтисодий асосида соҳалар ва йўналишлар кесимида мутахассисларга эҳтиёж аниқ кўрсатилади. Бу орқали масъул вазир ва тармоқ раҳбари олий ўқув юртига буюртма жойлаштириб, кадрларни мақсадли тайёрлашни йўлга қўяди. Ушбу жараёнда олийгоҳ раҳбари-ректор буюртма асосида ўқиётган талабалар учун асосий фанлардан ташқари қўшимча таълим модулларини жорий қилади. Уларни ўқиган талабаларга кредит баллари берилади.

Талабаларнинг билими иккинчи курсдан кейин уларни ишга олмоқчи бўлган инвесторлар иштирокида йиллик баҳоланади. Битирувчи диплом ишини инвестиция лойиҳасидан келиб чиқиб, ҳимоя қилади. Бир сўз билан айтганда, инвестор талабига мос битирувчилар кафолатли ишга олинадиган бўлади.

Меҳнат бозорида хусусий сектор учун янада манфаатли тизим яратилади. Энди олийгоҳ битирувчисини ишга олганлик учун тадбиркорлик рейтингида қўшимча балл берилади. Олий таълим муассасаси ўз битирувчиларини бўш ўрин бор корхоналарга йўналтиради.

Олийгоҳда ўқитиш сифатидан тортиб, битирувчиларни меҳнат бозоридаги рақобатга тайёр қилиб етказишгача бўлган бутун бошли жараён ректорларнинг салоҳияти, тажрибаси ва масъулиятига боғлиқ. Шу маънода йиғилишда ректорлар ваколати ва масъулиятини ошириш масаласи кўриб чиқилди. Янги Ўзбекистон университетининг баҳолаш тизими бошқа муассасаларда ҳам йўлга қўйилиши белгиланди. Бунда олий ўқув юртига битирувчилар бандлигига қараб 40 балл, илмий тадқиқотлар учун тармоқ буюртмаси ва маҳсулотини сотишига қараб 30 балл, илмий салоҳияти ва тан олинган халқаро журналлардаги мақолалари учун 20 балл, жалб қилинган маҳаллий ва хорижий грант учун 10 баллгача берилади. Ушбу балларга қараб, олийгоҳни молиялаштириш тизими жорий қилинади.

Бундан ташқари, Янги Ўзбекистон университетида “Ректорлар мактаби” дастури орқали ректор ва проректорликка номзодлар мақсадли тайёрланади.

Энди барча олий ўқув юртлари ташкилий ва академик мустақил бўлади. Яъниким, ректорлар ўринбосарларини ўзи тайинлайди, белгиланган миқдор доирасида профессор-ўқитувчилар ва бошқарув ходимларини тақсимлайди. Шунингдек, ректорларга “супер контракт” миқдорини табақалашган ҳолда белгилаш ваколати берилади.

Президентимиз яна бир муҳим ташаббусни айтиб ўтди.

Маълумки, ҳужжат топширишда абитуриентлар 5 тагача олий ўқув юртини танлаяпти. Мазкур тартиб ёшлар учун жуда катта имкониятни тақдим қилди.

Янги ташаббусга кўра, эндиликда абитуриентлар танловидан бирортасига киролмаган бўлса, лекин бали бошқа олийгоҳдаги ҳали ўринлари тўлмаган йўналишга тўғри келса, уларни шартнома асосида ўқишга қабул қилиш мумкин бўлади. Бу давлат ва хусусий олийгоҳлар ўртасида рақобатнинг кучайишига ҳам олиб келади.

Йиғилишда жорий йилда ОТМ бакалавриатини битирган 92 минг нафар ёш мутахассиснинг кейинги тақдири эътибордан четда қолмади. Маълум қилинишича, ушбу битирувчиларнинг 20

минг нафари магистратура ва иккинчи мутахассислик билан қамраб олинади. Яна 20 минг нафари Бандлик вазирлиги орқали стаж талаб қилинмайдиган ишларга жойлаштирилади. Ҳар бир вилоятда “бизнес инкубаторлар” ташкил қилиб, тадбиркорлик, маркетинг, дизайн, ахборот технологияларисоҳаларида яна 10 минг битирувчини банд қилиш мумкинлиги айтилди. Шунингдек, кимё, энергетика, геология, автосаноат, металлургия, тўқимачилик, электротехника, қурилиш, транспорт, логистика каби иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳаларда ёшларни ишли қилиш имкониятлари кўрсатиб ўтилди.

Тижорат банклари орқали 20 минг битирувчининг бизнес бошлашига кўмаклашиш режалаштирилган. Хусусан, ёшлар бандлигини таъминлаш учун Миллий банк ва Алоқа банкка бу йил 300 миллион доллар ажратилган. Банклар мазкур имтиёзли кредит ресурсининг бир қисмини

битирувчиларни ишга олган корхоналарга ҳам бериш ташаббусини билдирди. Энди бундай тадбиркорларга 5 миллиард сўмгача 18 фоизли кредит берилади. Ушбу янги тизим нафақат бу йилги, балки ўқишни тугатганига 3 йил бўлмаган битирувчилар учун ҳам татбиқ қилинади.

Жамиятимизда олий ўқув юртига кира олмаган, ишсиз, ҳаётда йўлини топишга улгурмаган ёшлар қатлами бор. Уларни ўз ҳолига ташлаб қўйиш мамлакат учун қатор иқтисодий-ижтимоий муаммоларни келтириб чиқаради. Бундай ёшларга алоҳида меҳр, эътибор керак. Уларни касб ва тил тўгараклари, спорт мусобақалари, ҳарбий-ватанпарварлик тадбирларига янада жалб қилиш ёшларга оид давлат сиёсатининг самарадорлигига хизмат қилади. Йиғилишда бу масала мутасаддилар иштирокида муҳокама этилди.

Сайёра ИМАМОВА,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси

депутати:

– Ёшлар ўртасида бандликни таъминлаш нафақат ривожланаётган, балки ривожланган давлатларда ҳам бугун муаммо. Халқаро меҳнат ташкилотининг ўрганишича, жаҳонда 15-24 ёшгача бўлган йигит-қизлар ўртасида ишсизлик даражаси катта ёшлиларга қараганда уч баравардан кўпроқдир. Жаҳонда юз бераётган глобал ўзгаришлар, ғоятда мураккаб даврнинг таъсирида долзарб бўлиб турган ишсизлик инқирозларидан асосан ёшлар жабр кўрмоқда.

Мана шундай шароитда Ўзбекистонда ёшлар ўртасида бандлик даражасини ошириш, уларнинг ижтимоий, иқтисодий ҳуқуқларини кафолатлаш масаласига устувор аҳамият қаратилмоқда. Ахир республикамиз меҳнат бозорига ҳар йили ўртача 600 минг нафар навқирон авлод вакиллари кириб келаётгани, келгуси ўн йилда бу рақам нақ бир миллионга етиши ёшлар бандлиги бўйича пухта ўйланган чора-тадбирларни амалга оширишни талаб қилади. Ўзбекистон халқаро меҳнат бозорига арзон ишчи кучини етказиб берадиган давлат бўлиб қолмай, аксинча, интеллектуал капитали билан жаҳон майдонида пешқадамларга айланиши учун ҳам олий таълим тизимини ривожлантиришни янги босқичга олиб чиқмоқ керак. Иқтисодий юксалиш, камбағаллик ва салоҳиятли кадрлар миграциясини қисқартириш, ишсизликни бартараф этиш мана шундан бошланади.

8 август куни бўлиб ўтган йиғилишда давлатимиз раҳбари яна бир бор ушбу муаммога диққат қаратиб, олий таълим битирувчилари, шу билан бирга уюшмаган ёшлар билан ишлашнинг самарали ечимларини кўрсатиб ўтди.

Маълумотларда келтирилишича, бугунги кунда юртимизда уюшмаган ёшлардан 115 минг нафарининг бандлигини таъминлаш учун тегишли вазирликлар, вилоят ва туман раҳбарлари мавжуд имкониятларни сафарбар қилмоқда. 52 минг нафар тарбияси оғир ёшлар ҳуқуқ-тартибот ходимлари томонидан оталиққа олингани ҳам ўзининг ижобий натижасини беряпти.

Президентимиз айни дамда 5 ярим минг нафар ишсиз, 31 минг тарбияси оғир ёшлар ва ўқишдан четлатилган 3 минг талаба ҳаётини ҳам эсдан чиқармаслик кераклигини айтиб, улар билан тизимли ишлаш масаласини кун тартибига қўйди. Мутасаддиларга ҳокимлар, маҳалла раислари, ҳоким ёрдамчилари ва ёшлар етакчилари билан биргаликда 9 минг уюшмаган ва ўқишдан четлатилган ёшларни тадбиркорлик, хорижий тиллар ва замонавий касбларга ўргатиб, ишли қилиш вазифаси топширилди.

Йиғилишда илгари сурилган янги ташаббуслар амалиётда ўз тасдиғини топса, шубҳа йўқки, кадрлар тайёрлаш тизими меҳнат бозори талабларига мутаносиб равишда сифат босқичига чиқади. Юртимизда ҳеч бир йигит-қиз тақдири ўз ҳолига ташлаб қўйилмайди. Бу эса ёшларга оид давлат сиёсатининг натижадорлигига, ўсиб келаётган авлодни тараққиёт таянчи ва жамият суянчига айлантиришга замин яратади.

Фарида МАҲКАМОВА,

“Ўзбекистон овози” мухбири.