Oy: Sentabr 2026

Afrosiyob. Samarqand farzandi bo‘lganim uchun tarixi miloddan avvalgi VII asrlarga borib taqaluvchi bu qadim kentga o‘zgacha qiziqish, mehru muhabbat, uning kechinmalaridan xabardor bo‘lish istagi qalbimda men bilan barobar o‘sdi, desam adashmayman. Keyinchalik bildimki, Samarqand yonidagi qadim tepaliklar o‘rnida bir paytlar juda go‘zal shahar — Afrosiyob qad rostlab turgan.

Avvalo, bu ko‘hna va sirli shaharga nomi berilgan tarixiy shaxs Alp Er To‘nga – Afrosiyob haqida biroz to‘xtalmoq joiz.

Sharq olami, xususan, Eron va Turonning deyarli hamma allomalari, adibu tarixchilari Afrosiyob haqida muayyan ma’lumot berib o‘tganlar. U Turonning ulug‘ tayanchi, dunyoning mashhur hukmdorlaridan biri sifatida tasvirlangan. Mahmud Koshg‘ariyning «Devonu lug‘otit turk» (1069—1072 y.) asarida Afrosiyob haqida quyidagilarni o‘qiymiz: «Turklarning ulug‘ xoni Alp Er To‘ngani Afrosiyob deb atar edilar. Yo‘lbars kabi kuchli, bahodir odam demakdir» (3-jild, 379-bet). Shuningdek, To‘nga so‘zining «metindek qattiq, qo‘porib bo‘lmas darajada mustahkam» degan ma’nolari ham mavjud ekanligi mazkur devonda aytib o‘tilgan.

Bahor faslida Afrosiyob tepaliklari qizg‘aldoqlarga burkanadi. Bu chiroy ostida qadim bobolarimizning aqlu shijoati bilan bunyod etilgan shohona saroylar, uylar, hunarmandlarning ustaxonalari, savdogarlarning do‘konlari, masjid va madrasalar, mudofaa inshootlari, bog‘u gulzorlar, shaharni suv bilan ta’minlash tizimlari yotgani arxeologik qazishmalar tufayli ma’lum bo‘ldi.

Bilamizki, bu tabarruk shahar boshidan ne-ne suronlar o‘tgan. 1220 yilda Chingizxon qo‘shinlari Juyi arziz to‘g‘onini buzib, shaharni suvsiz qoldirgani, bosqinchilar devor va darvozalarni vayron qilib, saroy, masjid va madrasalarni, tinch aholi xonadonlariga o‘t qo‘ygani tarixiy manbalarda keltiriladi.

Afrosiyobdek Yer yuzining nodir shaharini zabt etish uchun ne-ne shohlar, xonlar, amirlar, xoqonu hukmdorlar shamshir o‘ynatib, qilich sermab, bu zaminga kelmishlar. Ular shaharning boyliklarini olib ketgandir, ma’lum muddat bunda davru davron surgandir, ammo bobolarimizning peshona terlari to‘kilgan tuproqlarni, vatanga bo‘lgan sadoqatni, qon bilan yozilgan dostonlarni, tarixni olib ketolmaganlari aniq.

Bizning zamonga kelib, Afrosiyob tepaliklari Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk ob’yektlari milliy ro‘yxatiga kiritildi.

Biz uchun u yerda topilgan ko‘hna shahar devorlari, buyumlarning siniq bo‘laklari, kuygan kiyimlarning qorayib qolgan parchalari ham qadrli. Ular tarixdan so‘zlaydi. Ular so‘nggi nafasigacha o‘z shahrini himoya qilgan ajdodlarimiz haqida mardlikning dardli dostonini kuylaydi. Siyob arig‘i, Siyob bozori, Siyob mahallasi, Siyob ko‘chasi nomlari bilan butun bir tarixni yelkalarida yelkalagan.

Afrosiyob. Mening bolalik xotiramda gul bo‘lib, qush bo‘lib gavdalangan nom haqiqatga yaqin ekan. Afrosiyob – kulda o‘sib chiqqan gul ekan. Afrosiyob olovlardan omon chiqqan Humo qushi ekan.

Bundan o‘n besh yil oldin O‘zbekistonga Ispaniyadan tezyurar Talgo poyezdi keltirildi. U xuddi Humo qushiga o‘xshaydi. Nomini “Afrosiyob” deb atadilar. Uning qanotiga mustaqil O‘zbekiston bayrog‘ining timsoli tushirildi.

Mustaqillik bayrami arafasi edi. “Afrosiyob” o‘zining birinchi «uchishi»da Samarqandga qarab yo‘l oldi. U o‘z qanotida asriy armonlarni olib uchdi. Unda yo‘lga chiqqanlar orasida men ham bor edim.

“Afrosiyob”ning yumshoq o‘rindiqlarida o‘tirib, oynadan qarab ketayapman. Poyezdimiz atigi ikki soat atrofida Yer yuzining sayqali Samarqandga borishini xayolimdan kechirib, hayajonlanib ketaman.

Vagon oynasidan kino tasmasidek bir-bir o‘tayotgan ko‘rkam binolar, yam-yashil ьkengliklar, temir yo‘l yoqasidagi so‘lim manzillararo bolaligimga qaytaman.

Men tug‘ilib, kamolga yetgan Narpay tumanining Yangisaroy qishlog‘i yonidan temir yo‘l o‘tgan. Temir yo‘ldan pishqirib qatnaydigan poyezdlarning ovozi kecha-yu kunduz bizga eshitilib turadi. Tinimsiz o‘tayotgan yuk vagonlarini sanab o‘tirish biz, bolalarning odatiy yumushimiz edi. Ahyon-ahyonda yo‘lovchi poyezdlari o‘tar, bizning nazdimizda o‘sha poyezdda ketayotganlar dunyoning eng baxtli odamlari sanalardi. Ko‘pincha ularni nigohlarimiz bilan kuzata turib, adirda, sayxonlikda, temir yo‘l yoqasida joylashgan kengliklarda goh chorva boqayotgan, goho yem-xashak yig‘ayotgan, g‘o‘za qatorlaridagi begona o‘tlarni yulayotgan, kuz faslida paxta terayotgan biz, bolalar ma’yus tortib qolardik. Aksariyatimizning orzuimiz – bir kun poyezdga chiqamiz-u, poytaxtga borib, “katta-katta” o‘qishlarda o‘qish edi.

Nihoyat, o‘rta maktabni bitirib, Toshkentga poyezdda ketadigan bo‘ldik. Men, dugonam Xolbuvi va qo‘shnimizning Toshkentda o‘qiydigan o‘g‘li Shopo‘lat poyezdga chiqdik.

Biz chiqqan vagon “plaskart” deyilar, yonimizdan xohlagan odam o‘tib ketaverar ekan. Unday vagonlarda o‘g‘rilar bir bekatdan chiqib, odamlarning pul va qimmatli buyumlarini o‘g‘irlab, boshqa bekatda tushib ketishi odatiy hol ekanini aytishdi. O‘sha-o‘sha poyezdga chiqmaydigan, faqat avtobusda Samarqandga qatnaydigan bo‘ldim.

Keyingi yillarda barcha soha qatorida transport tizimida ham yaxshi o‘zgarishlar ro‘y berdi. Xizmat safarlariga poyezdda boradigan bo‘ldik. Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi “Ma’rifat” targ‘ibotchilar jamiyatining a’zosi sifatida “Afrosiyob” poyezdida Samarqandga, Buxoroga, Qashqadaryoga yo‘l olgan dastlabki kunlarimizda go‘yoki ertak olamida yurgandek o‘zimni his qilganlarim yodimda.

“Afrosiyob” – O‘zbekistondagi eng tezyurar poyezd. U Toshkent, Samarqand, Qarshi va Buxoro shaharlari o‘rtasida yuqori tezlikda qatnaydi. Birin-ketin Shahrisabz va Xiva kabi tarixiy shaharlarga ham “Afrosiyob” qatnovi yo‘lga qo‘yildi.

“Afrosiyob” endi mening eng qulay transport vositamga aylandi. Poyezdda yo‘lovchilar uchun hamma sharoitlar yaratilgan: istalgan qiyalikda sozlanuvchi yumshoq o‘rindiqlar, moʻtadil harorat nazorati, yuqori sifatli xizmat…

Mana, yaqinda “Afrosiyob”da ma’rifiy tadbirni o‘tkazish maqsadida xizmat safariga yo‘l oldik. Shinam va bahavo vagonda kimdir kitob o‘qiyapti, kimdir telefonida yaqin insoni bilan yozishyapti, kimdir pinakka ketgan. Barcha chehralarda xotirjamlik, mamnunlik seziladi. Men esa vagon oynasidan yurtim jamoliga boqib to‘ymayman. Tinchlik, qut-baraka hukm surgan bu yurtning cho‘llari ham, purviqor shaharlari ham, poyezdga qarab qo‘l silkitgancha qolayotgan bolalarning quvonchlari ham – hamma-hammasi go‘zal va betakror.

«Afrosiyob», yo‘ling hamisha ravon bo‘lsin!

Zulfiya MO‘MINOVA,
O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi,
“Ma’rifat” targ‘ibotchilar jamiyati a’zosi.

Bugun Yangi O‘zbekiston nafaqat Markaziy Osiyoning, balki butun musulmon olamining yirik ma’rifat va sivilizatsiya markazlaridan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Bu e’tirof tasodifiy emas. U mustaqillik yillarida tarixiy merosni asrab-avaylash, ilmiy tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash, madaniy diplomatiyani rivojlantirish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish yo‘lida amalga oshirilgan izchil siyosatning amaliy samarasidir.

Ayniqsa, keyingi yillarda mamlakatimizda Uchinchi Renessans g‘oyasi asosida amalga oshirilayotgan islohotlar tarixiy merosga munosabatni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqdi. Buyuk ajdodlarimiz qoldirgan ilmiy va ma’naviy merosni chuqur o‘rganish, uni zamonaviy ilm-fan yutuqlari bilan uyg‘unlashtirish hamda insoniyat taraqqiyoti manfaatlariga xizmat qildirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.

Ana shu ezgu maqsadlarning amaliy ifodasi sifatida barpo etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mustaqillik yillarida amalga oshirilgan ma’naviy-ma’rifiy siyosatning eng yirik va strategik loyihalaridan biri hisoblanadi. Bu majmua faqat boy tarixiy merosni namoyish etadigan muzey emas, balki O‘zbekistonning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan ulkan hissasini ilmiy asosda tadqiq qiladigan, xalqaro muloqotni rivojlantiradigan va yangi g‘oyalar tug‘iladigan intellektual markaz sifatida shakllanmoqda.

Buning yorqin tasdig‘ini 2026 yil iyul oyida Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida o‘tkazilgan Birinchi xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi misolida ko‘rish mumkin. Mazkur nufuzli anjuman mamlakatimizning tashkiliy salohiyati, ilmiy maktabi va madaniy diplomatiyasi yuksak darajaga ko‘tarilganini yaqqol ko‘rsatdi. Eng muhimi, forum mustaqillikning 35 yili davomida amalga oshirilgan ma’naviy va ilmiy taraqqiyot siyosatining xalqaro e’tirofi sifatida tarixga kirdi.

Mustaqillikdan Uchinchi Renessans sari

Tarixiy haqiqatni tiklash, milliy o‘zlikni anglash va buyuk ajdodlar merosini xolisona o‘rganish jarayoni Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi doirasida yanada yuqori bosqichga ko‘tarilib, mamlakatimizni jahon sivilizatsiyasi markazlaridan biri sifatida namoyon etishga xizmat qilmoqda.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining tashkil etilishi ham ana shu uzoq yillik islohotlarning mantiqiy davomi bo‘ldi. Markazni barpo etishdan ko‘zlangan maqsad faqat noyob tarixiy yodgorliklarni bir joyga jamlash emas, balki xalqimiz tomonidan yaratilgan ulkan sivilizasion merosni zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida o‘rganish, uni xalqaro ilmiy jamoatchilikka xolis va asosli tarzda yetkazish hamda kelajak avlod uchun ishonchli ma’naviy poydevor yaratishdan iborat edi.

Shu bois Markazning har bir bo‘limi, har bir ekspozisiyasi va har bir ilmiy xulosasi keng jamoatchilik muhokamasi hamda xalqaro ekspertizadan o‘tkazildi. Bu jarayon mustaqillik yillarida shakllangan milliy ilmiy maktabning salohiyatini, yurtimiz olimlarining mas’uliyati va fidoyiligini yana bir bor namoyon etdi.

2024 yilda o‘tkazilgan O‘zbekiston olimlarining birinchi milliy forumi ushbu yo‘lda muhim bosqich bo‘ldi. Tarixchilar, sharqshunoslar, arxeologlar, manbashunoslar, qo‘lyozmashunoslar, muzeyshunoslar va boshqa sohalar vakillari ishtirok etgan mazkur anjumanda Markaz konsepsiyasi keng muhokama qilindi. Forum yakunlari bo‘yicha Kengaytirilgan ilmiy kengash tashkil etildi va ekspozisiya mazmunini yanada boyitish yuzasidan yuzlab ilmiy takliflar ishlab chiqildi. Keyinchalik aynan shu takliflar Markaz faoliyatining ilmiy dasturiga aylandi.

Oradan ko‘p o‘tmay, Samarqand shahrida 350 nafardan ziyod xorijiy olim va ekspert ishtirokida o‘tkazilgan xalqaro kongress Markazning ilmiy konsepsiyasini jahon miqyosida muhokama qilish imkonini berdi. Turli mamlakatlardan kelgan mutaxassislar tomonidan bildirilgan fikr va tavsiyalar asosida ekspozisiyalar yanada takomillashtirildi, yangi tadqiqot yo‘nalishlari belgilab olindi hamda yuzlab ilmiy-innovasion loyihalarga start berildi. Bu esa Markaz faqat milliy emas, balki xalqaro ilmiy hamkorlik maydoniga aylanayotganini ko‘rsatdi.

Davlatimiz rahbari Markaz oddiy muzey emas, balki xalqimiz sivilizasion tafakkurini, milliy davlatchilik an’analarini va buyuk ajdodlarimiz ilmiy merosini o‘zaro bog‘laydigan ma’rifat maskani bo‘lishi zarurligini alohida ta’kidladi. Shu asosda ekspozisiyalar qayta ko‘rib chiqildi, ilmiy matnlar boyitildi, yangi artefaktlar jamlandi va zamonaviy muzey texnologiyalari keng joriy etildi. Ayniqsa, xorijiy muzeylar va xususiy kolleksiyalardan minglab noyob artefaktlarning Vatanimizga qaytarilishi, jahonning yetakchi muzeylari va kutubxonalari tajribasining o‘rganilishi hamda raqamli texnologiyalarning keng joriy etilishi Markazning mazmun va salohiyatini mutlaqo yangi bosqichga olib chiqdi.

Xalqaro e’tirof

Mustaqillik yillarida O‘zbekistonning tashqi siyosatida o‘zaro hurmat, ochiq muloqot va gumanitar hamkorlik ustuvor tamoyilga aylandi. Ayniqsa, keyingi yillarda mamlakatimiz tashabbusi bilan ilgari surilayotgan ma’rifat, bag‘rikenglik va sivilizatsiyalar muloqoti g‘oyalari xalqaro hamjamiyat tomonidan keng qo‘llab-quvvatlanmoqda. Buni, yuqorida aytib o‘tganimizdek, 7-11 iyul kunlari azim Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarini qamrab olgan Birinchi xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi misolida ko‘rishimiz mumkin.

Ellikdan ortiq davlatdan qariyb uch yuz nafar nufuzli olim, xalqaro tashkilotlar rahbarlari, vazirlar, muftiylar, universitet rektorlari, muzeyshunoslar, qo‘lyozmashunoslar va madaniy meros sohasi vakillarini bir maydonda jamlagan mazkur forum O‘zbekistonning xalqaro ilmiy-ma’rifiy hamkorlik borasidagi imkoniyatlarini namoyish etdi. Forum ishtirokchilari tomonidan bildirilgan fikr-mulohazalar ham mamlakatimiz tanlagan taraqqiyot yo‘lining to‘g‘ri ekanini yana bir bor tasdiqladi. Xorijlik olimlar va xalqaro tashkilotlar rahbarlari O‘zbekistonda tarixiy merosni asrash, buyuk ajdodlar merosini chuqur o‘rganish hamda uni jahon ilm-fani bilan uyg‘un holda rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan islohotlarni yuksak baholadilar. Ular mamlakatimizni sivilizatsiyalar o‘rtasidagi muloqot, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini ilgari surayotgan yetakchi davlatlardan biri sifatida e’tirof etdilar.

Ayniqsa, Yangi O‘zbekiston sharoitida Uchinchi Renessans g‘oyasi asosida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar mamlakatimizning xalqaro nufuzini yanada yuksaltirmoqda. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ana shu ezgu g‘oyalarning amaliy ifodasi sifatida nafaqat mamlakatimiz, balki butun musulmon olami va jahon ilmiy hamjamiyati uchun muhim ma’naviy-ma’rifiy maskanga aylanib bormoqda.

Yuksak marralar yo‘lida

Bugungi kunda O‘zbekiston buyuk ajdodlarimiz merosini asrab-avaylash bilan cheklanib qolayotgani yo‘q. Aksincha, ushbu bebaho boylikni zamonaviy ilm-fan, innovatsiyalar va xalqaro hamkorlik bilan uyg‘unlashtirgan holda insoniyat taraqqiyotiga xizmat qildirish yo‘lidan bormoqda. Bu esa Yangi O‘zbekistonning eng muhim ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek, Uchinchi Renessans poydevorini barpo etish, avvalo, ilm-fan, ma’rifat va tarixiy merosga tayanadi. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ana shu ezgu maqsadlarni amalga oshirishga xizmat qiladigan nufuzli ilmiy-ma’rifiy dargoh sifatida kelgusida ham mamlakatimiz taraqqiyotiga munosib hissa qo‘shishi shubhasiz.

Rustam JABBOROV,
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi,
filologiya bo‘yicha falsafa doktori
(PhD).

Deputatlik faoliyatini odamlardan uzoqda tasavvur qilib bo‘lmaydi. Chunki uning haqiqiy ishi, avvalo, xalq orasida, odamlar bilan yuzma-yuz muloqotda namoyon bo‘ladi. Ularning dardini eshitib, «Albatta, hal qilamiz», deb va’da berish oson, ammo aytilgan so‘zning ortidan amaliy harakat, muammoni tegishli tashkilotlar oldiga qo‘yish va natijasini nazorat qilish — haqiqiy deputatlik faoliyatidir.

Ko‘pincha aholi murojaati ortida katta masala emas, oddiy, ammo insonning kundalik hayoti uchun juda muhim ehtiyoj turadi. Kimgadir uyi atrofidagi obodonlik masalasini hal qilishda, yana kimgadir ish boshlash yoki kredit olishda, boshqa bir oilaga esa yashash sharoitini yaxshilashda amaliy yordam kerak bo‘ladi.

Shuning uchun deputatlik nazoratining eng muhim jihati — bu muammoni eshitishning o‘zi emas, uning yechimigacha borishdir.

Xalq deputatlari mahalliy Kengashlardagi O‘zXDP deputatlari faoliyatiga nazar tashlasak, bu borada yaxshi natijalarga guvoh bo‘lish mumkin. Tahlillarga ko‘ra, joylarda o‘tkazilayotgan o‘rganishlar davomida deputatlar aholi aytgan masalalarni bevosita ko‘rib, mas’ul tashkilotlar bilan birgalikda ularni hal etish choralarini belgilamoqda.

Eng muhimi, bu jarayonda har bir murojaat raqam yoki statistika sifatida emas, ortida muayyan inson, oila va uning ehtiyoji turgan masala sifatida ko‘rib chiqilmoqda. Aynan shu yondashuv deputatlik faoliyatini odamlarga yanada yaqinlashtiradi.

Yashil hudud — sog‘lom muhit

Yashil hudud — mahalla uchun nafaqat obodlik, balki odamlar har kuni his qiladigan sog‘lom muhitdir. Yozning issiq kunida soyada dam olish, bolalarning daraxtlar orasida o‘ynashi, keksalarning sayr qilishi — bularning barchasi mahalla hayotining kerakli va go‘zal manzaralari. Shuning uchun ko‘chat ekish bilan birga, uni asrab-avaylash, sug‘orish va ko‘kalamzor hududlarni ko‘paytirish kerak.

Toshkent shahar Kengashi deputati Rustamxon Kalanovning Yunusobod mahallalaridagi tashabbuslari aynan shu masala bilan bog‘liq bo‘ldi.

Jumladan, «Adolat» mahallasida 2 500 kvadrat metr maydonda “Yashil bog‘” barpo etish, 7 sotix yer maydonidan samarali foydalanish masalalari, «Iftixor» va «Billur» mahallalarida obodonlashtirish, sanitariya va infratuzilma holati o‘rganildi.

Bu yerda masala faqat ko‘chat ekish yoki hududni tozalashda emas. Mahallada obodlik bilan birga yoshlar bandligi, ijtimoiy himoya va xavfsizlik masalalarining ham o‘rganilayotgani muhim.
Ya’ni deputatlik nazorati bir muammoni hal qilish bilan cheklanmay, mahallada yashash uchun qulay muhit yaratishga qaratilyapti.

Obodlik va xavfsizlik sharti

Bo‘ston tuman Kengashi deputati Matlubaxon Tuychiyeva tashabbusi bilan aholi murojaati ijobiy hal etildi. Xususan, Mustaqillik ko‘chasidagi 144 – ko‘p qavatli uy atrofidagi ko‘cha irrigatsiya tarmog‘i ta’mirlanib, tizim qayta tiklandi.

Bunday masala bir qaraganda kichik muammodek ko‘rinishi mumkin. Lekin ko‘p qavatli uyda yashaydigan odam uchun hududning obodligi, suv chiqarish va irrigatsiya tizimining ishlashi kundalik hayotning bir qismi. Infratuzilma tarmog‘ining ishlamasligi esa butun hududda noqulaylik keltirib chiqaradi.

Ushbu deputatlik tashabbusining ahamiyati shundaki, aholi aytgan muammo eshitildi, o‘rganildi va amaliy ish bilan hal qilindi. Natijada hududda obodlik, xavfsizlik va qulaylik uchun zarur sharoit yaratildi.

Murojaat ortida inson taqdiri bor

Uchqo‘rg‘on tuman Kengashi deputati Abdullajon Qodirovning «Sohil» mahallasidagi o‘rganishlari esa deputatlik faoliyatining yana bir muhim jihatini ko‘rsatadi.

Jumladan, imtiyozli kreditdan foydalanib chorvachilik faoliyatini boshlash istagida bo‘lgan fuqaroga o‘zini o‘zi band qilish va mehnat stajiga ega bo‘lish imkoniyatini yaratish bo‘yicha amaliy yordam ko‘rsatildi.

Bu yerda muhim jihat — kreditning o‘zi emas, uning inson hayotida qanday natija berishi.

Agar bir oilaga imtiyozli kredit asosida ish boshlash imkoni berilsa, bu faqat bir marta ko‘rsatilgan yordam emas. Bu — oilaning o‘z daromad manbaiga ega bo‘lishi, mehnat qilishi, o‘zini o‘zi band qilishi va kelajagini mustaqil qurishi uchun imkoniyat demakdir.

«Ayollar daftari» doirasida ham ehtiyojmand xotin-qizlarga amaliy yordam ko‘rsatilgani ana shu yondashuvning davomi hisoblanadi.

Kanalizatsiya — oddiy xo‘jalik masalasi emas

Mirzacho‘l tuman Kengashi deputati Oltinoy Namozova esa aholi murojaati asosida «Gʻalaba» mahallasidagi Humoyun Mirzo ko‘chasida joylashgan 16-sonli ko‘p qavatli uy atrofidagi kanalizatsiya muammosini o‘rgandi.

O‘rganish davomida tegishli mutaxassislar jalb qilinib muammoni bartaraf etish bo‘yicha amaliy choralar belgilandi. Masala deputatlik nazoratiga olindi.

Bu kabi masalalarni e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi. Chunki kanalizatsiya tizimidagi nosozlik sanitariya, atrof-muhit va aholi salomatligiga ta’sir qilishi tabiiy. Shuning uchun muammoni o‘z vaqtida aniqlash va oxirigacha nazorat qilish har qachongidan ham zarurdir.

Ko‘cha yorug‘ligi – odamlar xotirjamligi

Qiziriq tuman Kengashi deputati Komiljon Muhammadiyevning «Zarobod» mahallasidagi tashabbusi ham aholi uchun kundalik, ammo juda muhim masalalardan biriga qaratilgan.

Ya’ni ko‘chalardagi yoritish tizimi o‘rganilib, ishdan chiqqan yoritgichlarni almashtirish, qo‘shimcha yoritgichlar o‘rnatish bo‘yicha takliflar berilgan. Shuningdek, energiyani tejaydigan va avtomatik boshqariladigan zamonaviy yoritish tizimini joriy etish bo‘yicha choralar belgilangan.

Ko‘cha yoritilishi — faqat obodlik emas. Kechqurun ishdan yoki o‘qishdan qaytayotgan odam, farzandini kutayotgan ota-ona, mahallada harakatlanayotgan keksa inson uchun bu, avvalo, xavfsizlik va xotirjamlikdir.

Elektr ta’minoti — kundalik ehtiyoj

Gʻallaorol tuman Kengashi deputati Akmal Ismailov esa aholi murojaati asosida Buloqboshi va Qo‘ytosh mahallalarida yangi transformator punktlarini xarid qilish va hududlarga yetkazib berish masalasini ko‘tardi.

Elektr ta’minoti bugungi kunda har bir oilaning hayotiga bevosita daxldor. Uydagi maishiy texnikadan tortib, kichik tadbirkorlik, savdo, xizmat ko‘rsatish va ishlab chiqarishgacha bo‘lgan ko‘plab jarayonlar barqaror elektr energiyasiga bog‘liq.

Shu sababli elektr ta’minotini yaxshilash bo‘yicha amaliy choralarni ko‘rish, aholini barqaror va sifatli elektr energiyasi bilan ta’minlash masalasini deputatlik nazoratida ushlab turish muhim.

Deputatlik nazoratining haqiqiy mezoni — natija

Ushbu misollarni birlashtirib turgan jihat bitta: muammo qayerda bo‘lmasin — mahallada, ko‘p qavatli uy oldida, ko‘chada yoki xonadonda — uning ortida aniq inson va uning ehtiyoji turibdi.
Kimdir farzandi uchun xavfsiz sport maydonchasi istaydi, kimdir ko‘chasi yoritilishini kutadi, yana kimdir tadbirkorlikni boshlash uchun imkoniyatga muhtoj. Boshqa bir oila uchun esa elektr energiyasi yoki kanalizatsiya muammosining hal bo‘lishi kundalik hayotini yengillashtiradi.

Shu nuqtai nazardan, deputatning vazifasi faqat murojaatni qabul qilish emas. Muammoni eshitish, joyiga borib ko‘rish, mas’ullarni jalb qilish, yechimini topish va natijasini nazorat qilish — haqiqiy deputatlik faoliyatining mazmuni shunda.

Bugun bir mahallada yoritish tizimi yaxshilanishi, bir oilaga ish boshlash imkoniyati yaratilishi, ko‘p qavatli uyning infratuzilma bilan bog‘liq muammosi hal qilinishi yoki bir hududda yashil maydon barpo etilishi — alohida-alohida qaraganda kichik ishdek tuyulishi mumkin. Ammo ana shu “kichik” o‘zgarishlar yig‘ilib, odamlarning kundalik hayotini yaxshilaydi.

Zero, ijtimoiy davlat, avvalo, insonning muammosini eshitadigan, uning dardiga befarq bo‘lmaydigan va aytilgan gapni amaliy natijaga aylantiradigan tizim demakdir. “Birgalikda ijtimoiy davlat sari” shiori ham aynan shu — inson manfaati yo‘lidagi amaliy ishlar bilan mazmun kasb etadi.

Laziza Sherova,
“O‘zbekiston ovozi” muxbiri.

Мустақиллик халқимизнинг жипслиги ва ҳамжиҳатлигини янада оширадиган энг улуғ, энг азиз байрамга айланганига шу кунларда яна бир бор гувоҳ бўлдик. Байрам дастуридаги улуғвор ва жўшқин чиқишлар ғурур ва ифтихорни оширди. “Янги Тошкент” ҳудудида қад ростлаган муҳташам майдонда янграган тарихий фикр ва янги ташаббуслар халқимиз куч-қудрати, бунёдкорлик салоҳиятининг ҳаётий намоёни бўлди.

Президентнинг Мустақиллигимизнинг 35 йиллиги айёмидаги нутқи байрам табригигина эмас, яқин йиллар учун ҳаётий дастур бўлди. Нутқда одамларнинг розилиги, кучли ижтимоий ҳимоя ва инсон қадри энг олий ўринга қўйилди. Амалга оширилган тизимли ислоҳотлар натижасида камбағаллик даражаси 2017 йилдаги 35 фоиздан 4 фоизга тушгани таъкидланди. Мана шу рақамлар ортида миллионлаб оилаларнинг рўзғорига барака кириб, турмуш сифати яхшиланганини англашимиз мумкин. Бу Ўзбекистон Халқ демократик партиясининг бош мақсади бўлган ижтимоий ҳимоя ва аҳоли турмуш фаровонлиги тамойиллари бугун мамлакатимизда давлат сиёсатининг бош мезонларидан бирига айланганини яна бир бор қатъий исботлади.

Энг муҳими, келгуси ўн йиллик – биз учун янада стратегик аҳамият касб этиши, ушбу даврда халқимиз ҳаётини тубдан яхшилайдиган 7 та миллий дастур амалга оширилиши эълон қилинди. Ушбу дастурлар партиямиз электорати ва ғояларига айни мувофиқ келади.

Биринчи дастур билан билим ва малакани келгуси тараққиётимизнинг асосий капиталига айлантириш мақсад қилинган.

Ўзбекистон Халқ демократик партияси учун таълим бу фақат билим бериш тизими эмас, балки ҳуқуқлар ва имкониятлар тенглигини таъминлаш, ҳар бир инсон учун муносиб ҳаёт кечириш саодатини яратишнинг энг муҳим воситасидир.

Шу боис, биз мамлакатимизда ҳар бир боланинг, унинг яшаш жойи, оиласининг моддий аҳволи ва ижтимоий келиб чиқишидан қатъи назар, сифатли таълим олиши учун тенг имкониятлар яратилиши лозим, деб ҳисоблаймиз.

Бунда, аввало, болаларнинг 6 ёшли тайёрлов гуруҳларига қамровини 100 фоизга етказиш муҳим омил бўлиб хизмат қилади. Чунки боланинг мактабга қай даражада тайёр ҳолда кириб келиши унинг кейинги таълимдаги муваффақиятига бевосита таъсир кўрсатади. Айниқса, чекка ва олис ҳудудларда ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар фарзандлари учун мактабгача тайёрлов тизимининг тўлиқ жорий этилиши катта аҳамиятга эга.

Дастурда техникумларда халқаро таълим стандартлари жорий этилиб, у ерда ёшларни замонавий меҳнат бозорида талаб юқори бўлган касбларга ўқитиш тизимини кенгайтириш орқали қамровни 1 миллионга етказиш кўзда тутилмоқда. Энди касб-ҳунар таълимида назария билан бирга амалий кўникмаларни шакллантиришга устувор аҳамият берилади. Натижада ёшларда меҳнат бозорида талаб юқори бўлган касб, амалий малака ва ўз меҳнати билан муносиб даромад топиш имконияти кенгаяди.

Янги Ўзбекистонда касб эгалламаган бирорта йигит-қиз қолмаслиги, ҳар бир ёш ўз қобилияти ва қизиқишига мос билим ва касб танлаши, шу орқали муносиб ҳаёт қуриш имкониятига эга бўлиши мақсад қилинган.

Шунингдек, иккинчи миллий дастурда халқимизнинг соғлом бўлиши ва тиббий суғуртани ҳар бир хонадонга киритиш назарда тутилмоқда. Бу партиямиз йиллар давомида курашиб келаётган «ҳар бир инсон учун сифатли ва бепул тиббиёт» тамойилини ҳаётимизга изчил олиб киради.

Қолаверса, олтинчи миллий дастурга мувофиқ маҳаллани жамият тараққиётининг асосий буюртмачисига айлантириш ташаббуси маҳаллий бюджет ва лойиҳаларни юқоридан эмас, айнан оддий одамлар, кўмакка муҳтож оилаларнинг эҳтиёжларидан келиб чиқиб тақсимлаш имконини беради. Бу биз ҳимоя қилаётган ижтимоий тенглик, шунингдек, давлатнинг халқимиз олдидаги масъулиятини янада ошириш ғоялари рўёбининг асл ифодаси бўлади.

Давлат раҳбари 2030 йилгача ялпи ички маҳсулот ҳажмини 300 миллиард долларга етказиш, аҳоли жон бошига тўғри келадиган даромадни 10 минг доллардан ошириш, саноатда 2 миллионта юқори даромадли иш ўрни яратиш вазифасини қўйди.

Бу рақамлар ортида юз минглаб оилаларнинг фаровонлиги, ёшларимизнинг муносиб иш билан таъминланиши турибди. Иқтисодий ўсиш билан бирга ижтимоий уй-жойлар қурилиши ва ижтимоий хизматлар сифатининг оширилиши Халқ демократик партияси аъзолари ва хайрихоҳлари фаол қўллаб-қувватлайдиган катта қадамдир.

Яна бир нарсани англадик, халқимиз жипс экан, ҳам иқтисодий, ҳам ижтимоий, керак бўлса, ҳам сиёсий жиҳатдан эртага, албатта, янада қудратлироқ бўламиз. Парламентдаги ва маҳаллий Кенгашлардаги депутатларимиз, фаоллар ва фидойиларимиз билан бирга халқимиз манфаатлари ҳимояси йўлида сидқидилдан хизмат қилишга тайёрмиз.

Улуғбек Иноятов,
Ўзбекистон ХДП Марказий Кенгаши раиси,
Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги партия фракцияси раҳбари.

Барчамиз учун бирдек қадрли айём — мамлакатимиз мустақиллигининг ўттиз беш йиллиги шукуҳи ҳукм суриб турган айни пайтда Билимлар куни ҳам шаҳар ва қишлоқларимиз бўйлаб юксак кўтаринкиликда қарши олинди. Айниқса, бу кунни ҳаммадан ҳам кўра интиқ бўлиб кутган, мактаб аталмиш нурли даргоҳга илк қадам қўйган жажжи ўғил-қизларимиздаги ҳаяжон, ҳайрат ва қувончдан дил яйрайди.

Билимлар куни муносабати билан давлат раҳбари юртимиз аҳлига, ўқитувчи ва мураббийларга ҳамда азиз фарзандларимизга қутлов йўллади. Бинобарин, замирида Янги Ўзбекистоннинг инсон капиталини ривожлантиришга оид устувор мақсадлари мужассам ушбу табрикда таълим тизими ва жамият тараққиётига дахлдор энг муҳим йўналишлар акс этган.

Ҳеч шубҳа йўқки, бугун ўқишда, касбий таълимда, рақамли технологияларда, ижодий изланишлар, спорт ҳамда жамоат ишларида дастлабки ютуқлари билан барчани қувонтираётган ўғил-қизларимиз — Янги Ўзбекистоннинг ҳақиқий олтин фонди ва нурли келажагидир. Табрикда келтирилганидек, сафлари йил сайин кенгайиб бораётган мана шундай зукко, тиришқоқ фарзандларимиз тимсолида Учинчи Ренессанс ниҳолларини кўрамиз. Уларнинг ҳар бирини гуркираб ўсадиган азим дарахт, эртанги кунимизнинг мустаҳкам устунлари этиб тарбиялаш давлат ва жамиятнинг энг муқаддас вазифасига айланган.

Таҳлилларга назар ташласак, охирги йилларда 1-синфга қабул жараёнларида ўзига хос динамика кузатилмоқда. Масалан, 2024-2025 ўқув йилида қарийб 700 минг нафар бола мактаб тизимига кириб келган бўлса, ўтган ўқув йилида ушбу рақам 738 минг нафарни ташкил этди. Жорий 2026-2027 ўқув йилида эса республика мактаблари рекорд даражадаги — 800 мингга яқин болани 1-синфга қабул қилди.

Кўриб турганимиздек, мамлакатимизда барқарор демографик ўсиш натижасида мактаб ёшидаги болалар сони йил сайин ортиб бораётгани таълим тизими олдига энг биринчи навбатда инфратузилмани изчил кенгайтириш ва моддий-техник базани мустаҳкамлаш вазифасини қўймоқда. 1-синфга қабул қилинаётган ўқувчилар оқимининг кескин ортиши янги замонавий мактаб биноларини барпо этиш, мавжудларини кенгайтириш ҳамда дарсларни икки навбатлилик (смена) меъёридан оширмаслик чораларини кўришни тақозо этаётир. Шу билан бирга, синфхоналарни рақамли технологиялар, замонавий лаборатория ускуналари ва янги авлод дарсликлари билан ўз вақтида таъминлаш, ўқув масканларида сифатли ва хавфсиз муҳитни сақлаб қолиш соҳа мутасаддиларидан катта иқтисодий ва ташкилий сафарбарликни талаб қилмоқда.

Педагогик кадрлар тайёрлаш ва таълим сифатини назорат қилиш тизимини тубдан янгилаш, ҳар бир болага индивидуал ёндашув, таълим жараёнига илғор халқаро методикаларни татбиқ этиш ва синфлардаги болалар сонининг ортиши фонида ўқитиш сифатини тушириб юбормаслик ҳам тизимнинг долзарб вазифаси саналади.

Қувонарлиси, сўнгги йилларда мазкур жабҳада дадил силжишлар кузатилмоқда. Нафақат умумтаълимни сифат босқичига олиб чиқиш, балки мактаб бағридан катта ҳаётга йўлланма олаётган фарзандларимизнинг ҳам пухта билим ва камида битта замонавий касб-ҳунар эгаси бўлиб чиқиши учун барча куч-имкониятлар сафарбар қилинаётир. Табрикда тилга олинган — ҳудудларда яратиладиган «Касблар шаҳарчалари» айнан ёшларнинг назарий билимларини амалиёт билан мустаҳкамлашига, мустақил ҳаётда ўз ўринларини тезроқ топишларига хизмат қилмоғи тайин.

Шу маънода янги ўқув йили мамлакатимизнинг бутун таълим тизимида — мактаб ва лицейлардан тортиб, техникум ва олийгоҳлар ҳаётида янги маърифий юксалиш йили бўлади, десак янглишмаймиз.

Ҳозирги шиддаткор ва юксак технологиялар асрида ёшлар учун муваффақият ҳамда саодат эшикларини очадиган ягона калит бу — билимдир. Умрнинг энг жўшқин ва гўзал палласи — ёшликнинг ҳар бир лаҳзасини қадрлаб, янги илм, ғоя ва инновацияларни, замонавий касб-ҳунарларни, она тилимиз, бой тарихимиз ва маданиятимиз асосларини пухта эгаллаш ҳар бир ўқувчи ва талабанинг кундалик мақсадига айланиши шарт.

Бугун мактаб остонасига қўйилаётган илк қадамлар кун келиб, Янги Ўзбекистон тараққиётининг яна бир мустаҳкам пойдевори, миллатимиз тафаккурини чўққиларга олиб чиқадиган нажоткор маёқ бўлиши муқаррар.

Фарида ИБРОҲИМОВА.