Muallif: root_super

Joriy yil 16 mart kuni Olmaliq kon-metallurgiya kombinatining 3-mis boyitish fabrikasi birinchi navbati ishga tushirilishi nafaqat korxonamiz jamoasi, balki butun mamlakatimiz sanoati taraqqiyotida, ta’bir joiz bo‘lsa, yangi bosqichni boshlab berdi.

Qiymati 2 milliard 700 million dollarlik fabrika yiliga 60 million tonna ma’danni qayta ishlab, 900 ming tonnaga yaqin mis konsentrati ishlab chiqaradi.

Davlatimiz rahbari ushbu yirik strategik ahamiyatga ega fabrikamizning ochilish marosimida ishtirok etar ekan, sohadagi, xususan, korxonamiz faoliyatida erishilayotgan yutuqlarni alohida sanab o‘tdi.

Darhaqiqat, sohada shaffof tizim yaratilgani hisobiga so‘nggi to‘qqiz yilda 10 milliard dollar xorijiy investitsiya kiritilgani, bugungi kunda 65 ta xususiy korxona faoliyat yuritayotgani, tarmoqda ishlab chiqarish 1,7 barobar o‘sib, o‘tgan yilning o‘zida 270 trillion so‘mga yetgani uzoqni ko‘zlab olib borilayotgan islohotlarning yorqin natijasidir. Shu bilan birga, xorijiy hamkorlar bilan yuqori malakali kadrlarni tayyorlashning yo‘lga qo‘yilgani ham eng katta yutuqlardan biri bo‘ldi.

Misol uchun, Olmaliqda «Moskva po‘lat va qorishmalar instituti» universiteti filiali, Olmaliq texnika instituti, Toshkent shahrida Geologiya fanlari universiteti (Uxan geologiya universiteti bilan hamkorlikda) hamda Italiyaning Piza universiteti filiali tashkil qilindi. Navoiykonchilik texnologiyalari universitetida ham Rossiya, Kanada, AQSh, Fransiya va Chilining ilg‘or oliygohlari bilan qo‘shma dasturlar yo‘lga qo‘yildi. Buning samarasi o‘laroq qimmatbaho va rangli metallarni faqat xom ashyo shaklida emas, balki ularni qayta ishlab, yuqori qiymatli mahsulot yaratish qamrovi oshdi. Bu esa, tabiiyki, malakali mahalliy kadrlarni tayyorlash tizimi bilan chambarchas bog‘liqdir.

Prezidentimiz 2026 yilning o‘zida ishga tushadigan loyihalar hisobiga misni chuqur qayta ishlash quvvatlari 240 ming tonnaga yetishini ta’kidladi. Va bu ko‘rsatkich yaqin ikki uch yilda yanada o‘sib borishi kutilmoqda.

Bilamizki, mis sanoat, energetika, elektrotexnika, raqamli iqtisodiyot, sun’iy intellekt, «yashil» taraqqiyot uchun strategik xom ashyo hisoblanadi. Aytib o‘tilganidek, mis sanoatida yuqori qiymat zanjiri yaratilsa, bu xom ashyoni chuqur qayta ishlash uchun zamonaviy infratuzilma barpo etilsa, minglab oilalarga daromad, hududlarga taraqqiyot, mamlakatga qudrat olib keladi.

Shu nuqtai nazardan yangi ishga tushirilgan 3-mis boyitish fabrikasi ham mamlakatimizda shakllanayotgan “mis klasteri”ning strategik tayanch nuqtasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.

Fabrikaning strategik ahamiyati, avvalo, uning ijtimoiy-iqtisodiy ta’sirida yaqqol ko‘rinadi. Loyiha to‘liq quvvatga chiqqanidan so‘ng 4 mingdan ortiq yangi ish o‘rinlari yuzaga keladi. Bu ilg‘or bilim va ko‘nikmalarga ega mahalliy yoshlarimizga katta imkoniyat demakdir.

Yuqorida keltirib o‘tganimdek, yiliga ishlab chiqariladigan 900 ming tonnaga yaqin mis konsentrati tarkibidan 166 ming tonnadan ortiq mis, shuningdek, oltin, kumush va boshqa qimmatbaho rangli metallar ajratib olinib, keyingi bosqich – Mis eritish zavodiga uzluksiz ravishda yetkazib beriladi.

Loyihaning noyobligi uning yuqori texnologik darajasi va zamonaviy avtomatlashtirilgan tizimlari bilan ham belgilanadi. Fabrikada dunyoning yetakchi kompaniyalari – «Metso Outotec», «FLSmidth», PAO “Uralmashzavod”, «Weir Minerals» va «Siemens» uskunalari asosida yagona integratsiyalashgan texnologik majmua yaratilgan. Jumladan, «HPGR» texnologiyasi energiya sarfini sezilarli darajada kamaytirib, qayta ishlash samaradorligini oshiradi. Zamonaviy flotatsiya va filtrlash uskunalari esa yuqori sifatli konsentrat olishni ta’minlaydi. «Siemens PCS 7» va «AVEVA PI Vision» platformalari orqali barcha texnologik jarayonlar real vaqt rejimida nazorat va boshqaruv qilinadi.

Oldimizda, shubhasiz, ulkan marra va vazifalar turibdi. Energiya tejamkorligini ta’minlash, resurslardan oqilona va samarali foydalanish, ishlab chiqarish samaradorligini izchil oshirish hamda mamlakatimizning eksport salohiyatini yanada kengaytirish asosiy maqsadimizga aylandi. Xususan, 2026 yil yakuniga qadar texnologik liniyalarni barqaror ish rejimiga o‘tkazish orqali 20 million tonna ma’danni qayta ishlash, 288 ming tonnadan ziyod mis konsentrati ishlab chiqarish hamda uni Mis eritish zavodiga uzluksiz va barqaror yetkazib berishga qaratilgan aniq rejalarni ishlab chiqqanmiz.

Bundan tashqari, ishlab chiqarish jarayonlarida qo‘llaniladigan reagentlar, sarf materiallari va ehtiyot qismlarni mahalliylashtirish darajasini izchil oshirish, muqobil hamda innovatsion yechimlardan samarali foydalanish orqali mahsulot tannarxini sezilarli darajada kamaytirishga qaratilgan ishlar ham belgilab olindi.

Oliy ta’lim muassasalari bilan uzviy va samarali hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, dual ta’lim tizimini sanoat talablari bilan uyg‘unlashtirish orqali zamonaviy bilim va kompetensiyalarga ega yuqori malakali muhandis texnik kadrlarni maqsadli tayyorlash va ishlab chiqarishga keng jalb etish ustuvor vazifalarimiz sirasiga kiradi.

Muxtasar aytganda, bildirilayotgan yuksak ishonchni mas’uliyat bilan, salmoqli amaliy natijalar, yuqori mehnat unumdorligi va Vatanimiz iqtisodiy qudratini mustahkamlashga qo‘shayotgan munosib hissamiz orqali oqlash pirovard maqsadimizdir.

Erkin ARTIKBAYEV,

“Olmaliq KMK” AJ 3-mis boyitish fabrikasi direktori.

Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan yo‘lga qo‘yilgan “mahalla bankiri” tizimi aholi manfaatlarini samarali qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy faollikni oshirishni yangi bosqichga olib chiqdi. “Biznesni rivojlantirish banki” ATB tomonidan Farg‘ona viloyatidagi “mahalla bankir”lari faoliyati hamda ularning loyihalari bilan yaqindan tanishtirish maqsadida tashkil etilgan press-tur davomida bunga yana bir bor amin bo‘ldik.

Aslida “mahalla bankiri” banklarning mahalla darajasiga tushib, odamlarning daromadini oshiradigan tizim. «Mahalla bankiri» “xonadonbay” ishlab, har bir oilaga tayyor loyihalar yoki biznes rejalar taklif qiladi. Loyihaning barcha zanjirida – kredit olish, biznes ochish, mahsulot sotish jarayonlarida aholiga hamrohlik qiladi. Sodda qilib aytganda, noldan daromadga kirgunicha o‘sha loyihani qo‘llab-quvvatlaydi.

Press-tur ishtirokchilari dastlab Farg‘ona shahri “Surxtepa” MFYdagi “Xayrixon Kamol orzu” oilaviy poyabzal ishlab chiqarish korxonasiga tashrif buyurdilar.

– Faoliyatimizni uyimizda 2022 yil boshida 20 nafar ishchi bilan boshlagandik – deydi korxona rahbari Kamoliddin Zokirov. – Ishlab chiqarishni kengaytirish, qurilish va yangi texnikalarni xarid qilish uchun “Biznesni rivojlantirish banki”dan imtiyozli 300 million so‘mlik kredit oldik. Bunda «mahalla bankiri»ning yordami katta bo‘ldi. Korxonamizda bir kunda ming juft, 20 turdagi ayollar poyabzallari ishlab chiqarilmoqda. Ishchilar soni 150 nafarga yetdi. Ularning 17 nafari “Ayollar daftari”da tursa, 45 nafari oldin xorijda ishlab qaytganlar hisoblanadi.

Uzoq yillar olis o‘lkada ishlab qaytgan, so‘ng bir muddat “Xayrixon Kamol orzu” korxonasida mehnat qilgan Akromjon G‘oyipov ham «mahalla bankiri» ko‘magida oilaviy uy-bog‘cha ochib, o‘z biznesini boshladi.

-Avvaliga “Biznesni rivojlantirish banki” ajratgan 33 million so‘m kredit mablag‘iga zarur jihozlarni keltirdik, – deydi A. G‘oyipov. – Bolalar uchun barcha sharoitni yaratdik. Hozirda bog‘chamizda tarbiyalanayotgan kichkintoylar asosan “Xayrixon Kamol orzu” korxonasida ishlayotgan ayollarning farzandlaridir. Bir paytlar musofir yurtda qiynalib yurgan oddiy ishchi edim. Endi esa oilam bag‘ridaman va tadbirkorman.

“Surxtepa” MFYdagi yana bir tadbirkor – Alisher Bahromov tashkil etgan turistik maskan ham OAV vakillarida katta qiziqish uyg‘otdi.

– Xonadonim kanal bo‘yida va suv yoqalab so‘rilardan iborat dam olish joylarini ochganman, – deydi A. Bahromov. – Bundan tashqari, «mahalla bankiri» ko‘magida “Biznesni rivojlantirish banki”dan 60 million so‘m kredit olib, mahalladoshlarimiz uchun 300 o‘rinli to‘yxona ham quryapmiz. To‘yxona ishga tushsa, 15 nafar yosh ishli bo‘ladi.

Farg‘ona shahrida beton mahsulotlari va qurilish materiallari ishlab chiqaradigan “Besh bola beton” MCHJ faoliyatini kengaytirishda va yuzdan ortiq ish o‘rinlarini yaratishda “Biznesni rivojlantirish banki”ning moliyaviy ko‘magi katta madad bo‘ldi. Ayni paytda ko‘p qavatli uy-joy qurish bilan shug‘ullanayotgan korxona kelgusida yanada katta rejalarni ko‘zlamoqda.

“Biznesni rivojlantirish banki” ATB tomonidan Farg‘ona viloyatida bankka biriktirilgan mahallalarda “Bir kontur – bir mahsulot” tamoyili asosida qishloq xo‘jalik mahsulotlarini yetishtirish hajmini oshirish, aholining ijaraga olingan yer maydonlaridan samarali foydalanishini qo‘llab-quvvatlash masalasiga ham alohida e’tibor qaratilmoqda.

– “Bir kontur – bir mahsulot” tamoyili asosida hududlarda tuproq iqlim sharoiti, fuqarolarning dehqonchilik madaniyati, mahsulot sotib oluvchi klaster, kooperatsiyalar, qayta ishlash va eksportyor korxonalarning mahsulot turiga bo‘lgan talabi hamda ichki iste’mol bozori ehtiyojidan kelib chiqib qishloq xo‘jalik ekinlari joylashtirilmoqda, – deydi Qo‘qon shahridagi “Tepalik” MFY «mahalla bankiri» Muhammadjon Shokirov. – Hududda uch gektar yer maydon 20 nafar fuqaroga 15 sotixdan auksion orqali uzoq muddatli ijaraga berilgan. Bu ekin maydonlarida ertapishar sholg‘om yetishtirilmoqda, Hisob-kitobga ko‘ra, har bir yer egasining oladigan sof foydasi bir yilda 30 million so‘mni tashkil etadi. Ertapishar sholg‘om aprel oyida sotib bo‘linadi. Ikkinchi hosil – dukkakli ekinlardan bo‘lgan loviya mahsuloti orqali 15 million so‘m ishlab topilsa, uchinchi ekinga ham 40 kunlik dukkakli ekin urug‘i yerga qadaladi. Bu orqali ham 15 million so‘m daromad topish mumkin. Shu tariqa har bir oilaning 15 sotix yer maydonidan jami yillik daromadi 60-70 million so‘mga aylanadi. Bundan tashqari, “Biznesni rivojlantirish banki” tomonidan “Bir kontur – bir mahsulot” tamoyili asosida dehqonchilikni yo‘lga qo‘ygan fuqarolarga 60 million so‘m imtiyozli kreditlar ajratilmoqda.

Xuddi shunday, Buvayda tumani “Jov» MFYda «Bir kontur – bir mahsulot» tamoyili asosida ertapishar sabzi yetishtirilar ekan.

Yuqoridagi ikki mahallada aholi turmush darajasini oshirish yo‘lida qilinayotgan mana shunday tizimli ishlar press-tur ishtirokchilarini befarq qoldirmadi.

Keyingi manzil Qo‘qon shahridagi “Bastom buva sihatgohi” MCHJ bo‘ldi. Har yili ushbu maskanga mamlakatimizning turli nuqtalaridan hamda qo‘shni respublikalardan minglab insonlar salomatligini mustahkamlash uchun keladi.

– Sanatoriymizda davolash ishlari 2850 metr chuqurlikdan olinadigan yod-bromli shifobaxsh suv yordamida amalga oshiriladi, – deydi MCHJ rahbari Sherzod Ismoilov. – Bu shifobaxsh suv bo‘g‘im kasalliklari, bel churrasi, nerv shamollashlari, osteoxondroz, artrit, artroz, bavosil, asab, urologik xastaliklarni davolashda katta natija beradi. Bir yilda 4 yarim ming nafar bemorga xizmat ko‘rsatamiz. Sanatoriy qoshida qo‘shimcha zamonaviy dam olish maskani faoliyatini yo‘lga qo‘yish uchun «Biznesni rivojlantirish banki»dan o‘tgan yili 3 milliard so‘m kredit oldik. Ayni kunda qurilish ishlari ketyapti.

Jurnalistlar ikki kun davomida hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda “Biznesni rivojlantirish banki” ATB salmoqli hissa qo‘shayotganiga, tatbiq qilinayotgan loyihalar xalqimiz turmush farovonligini yaxshilash va mahallalar infratuzilmasini rivojlantirishda muhim rol o‘ynayotganiga guvoh bo‘lishdi. Aholi bilan «xonadonbay» ishlashda esa «mahalla bankir»lari yaqin yordamchi bo‘layotgani ayni muddaodir.

Toshtemir XUDOYQULOV,

“O‘zbekiston ovozi” muxbiri.